Royal Property
← Dziennik

Działka rolna w granicach Warszawy — kto może ją kupić, kiedy KOWR ma pierwokup i co zmieniło się 1 września 2026

Oferta „działka rolna” uruchamia osobny reżim: rolnik indywidualny, progi 0,3 i 1 ha, zgoda KOWR i pierwokup w dwóch aktach. Opisujemy ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego w tekście z lipca 2026 r. i zmianę z 1 września.

Oferta „działka rolna” uruchamia osobny reżim: rolnik indywidualny, progi 0,3 i 1 ha, zgoda KOWR i pierwokup w dwóch aktach. Opisujemy ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego w tekście z lipca 2026 r. i zmianę z 1 września. Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

Wyobraźmy sobie ogłoszenie: działka 0,8 ha na obrzeżu Warszawy, w opisie „rolna, możliwa zabudowa”, cena za metr kwadratowy, sprzedający proponuje akt za cztery tygodnie. Kupujący zakłada zwykłą ścieżkę: umowa przedwstępna, akt notarialny, wpis w księdze. Tymczasem w obrocie nieruchomościami rolnymi działa osobna ustawa i pyta o rzeczy, których przy działce budowlanej nikt nie sprawdza: kim jest nabywca, ile w nieruchomości jest użytków rolnych, co o gruncie mówi plan miejscowy i czy państwowa instytucja nie wejdzie w miejsce kupującego.

Ta ustawa dotyczy także stolicy. Według GUS użytki rolne zajmowały w 2024 roku 20,9% powierzchni Warszawy, w Wilanowie 54,1%, a na Białołęce 36,2% (panorama dzielnic Warszawy). Użytek w ewidencji nie jest ofertą sprzedaży, ale pokazuje, ile gruntów w granicach miasta może podlegać specjalnym zasadom.

Opisujemy stan prawny na 20 listopada 2026 r., ogólnie, bez oceny konkretnej transakcji. Podstawą jest ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego w tekście jednolitym z Dz.U. 2026 poz. 941 (obwieszczenie z 8 lipca 2026 r.), Kodeks cywilny, materiały Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) z sierpnia 2026 r. oraz pismo KOWR do Rzecznika Praw Obywatelskich z lutego 2026 r. W rejestrze ELI po lipcowym obwieszczeniu nie widać nowszych aktów zmieniających tę ustawę.

Co ustawa uznaje za nieruchomość rolną

Punkt wyjścia daje Kodeks cywilny. Nieruchomość rolna to taka, która jest lub może być wykorzystywana do działalności wytwórczej w rolnictwie: w produkcji roślinnej i zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej i rybnej (art. 46¹ KC). Liczy się więc możliwość użycia, a nie to, czy ktoś dziś uprawia pole.

Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego zawęża ten zakres jednym wyjątkiem:

„nieruchomości rolnej” – należy przez to rozumieć nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne; — art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 941

KOWR odczytuje to ściśle. W wyjaśnieniach z sierpnia 2026 r. pisze, że nieruchomość nie jest rolna w rozumieniu ustawy dopiero wtedy, gdy plan miejscowy obejmuje ją w całości i przeznacza wyłącznie na cele inne niż rolne. Dla działek w granicach miasta ma to konkretne skutki:

  • Decyzja o warunkach zabudowy nie występuje w definicji. Ustawa mówi o planach, a KOWR w swoich materiałach opisuje wyłącznie plan miejscowy. Działka „na WZ” albo wciąż bez planu nie wypada więc z zakresu ustawy automatycznie.
  • Plan obejmujący część nieruchomości według KOWR nie wystarcza do wyłączenia: granica planu przecinająca działkę oznacza, że wyłączenie nie obejmuje całości.
  • Plan ogólny pojawia się w ustawie w innym miejscu: ogłoszenie o sprzedaży musi podać jego profil funkcjonalny, gdy nie ma ani planu miejscowego, ani decyzji o warunkach zabudowy (art. 2a ust. 4d pkt 3). W definicji z art. 2 pkt 1 jego nie ma, więc ustawa nie rozstrzyga wprost, jak plan ogólny wpływa na ten test. O skutkach planu ogólnego Warszawy dla badania transakcji pisaliśmy w tekście o due diligence planistycznym po 1 września.

Dane do tych pytań dają dwa dokumenty. Wypis z ewidencji gruntów i budynków pokazuje użytki. Wypis i wyrys z planu miejscowego pokazuje przeznaczenie terenu. W Warszawie składa się go w urzędzie dzielnicy: według karty miasta (AM/03/02/K, aktualizacja z 5 sierpnia 2026 r.) opłata skarbowa przy wniosku to 90 zł, łącznie z dopłatą za objętość nie więcej niż 250 zł, a wydanie następuje w ciągu miesiąca (karta usługi na Warszawa 19115).

Trzy progi: 0,3 ha, 1 ha i 300 ha

Ustawa działa na progach powierzchni, które łatwo pomylić, bo każdy liczy się inaczej.

PrógSkutekPodstawa
Użytki rolne poniżej 0,3 haUstawa w ogóle się nie stosuje: ani wymóg rolnika, ani pierwokup KOWRart. 1a pkt 1 lit. b
Cała nieruchomość poniżej 1 haNabywcą może być każdy, zgoda KOWR niepotrzebna; pierwokup nadal możliwyart. 2a ust. 3 pkt 1a, art. 3
Nieruchomość od 1 haNabywca musi być rolnikiem indywidualnym, podlegać wyjątkowi albo uzyskać zgodę Dyrektora Generalnego KOWRart. 2a ust. 1, 3 i 4
300 ha użytków rolnychGórna granica gospodarstwa rodzinnego i limit powiększaniaart. 2a ust. 2, art. 5

Pierwszy próg liczy się od użytków rolnych, nie od całej powierzchni. KOWR podaje przykład: działka ewidencyjna 0,99 ha, w której grunty orne zajmują 0,25 ha, a reszta to las, nie podlega ustawie w ogóle. Drugi próg, 1 ha, dotyczy powierzchni nieruchomości. KOWR zaznacza, że nieruchomość jako przedmiot obrotu może obejmować jedną działkę ewidencyjną albo kilka, a także powstać przez wydzielenie z większej nieruchomości, dla której prowadzi się jedną księgę wieczystą.

Środkowy wiersz tabeli wymaga uwagi. Komunikat KOWR o zgodach wskazuje, że nieruchomość mającą od 0,3 do niespełna 1 ha kupi co do zasady każdy zainteresowany. O pierwokupie mówi osobno, a wśród wyjątków od niego (art. 3 ust. 5 i 7) powierzchni poniżej 1 ha nie ma. Brak wymogu rolnika nie znosi więc prawa pierwokupu.

Przepisy o nabyciu stosuje się odpowiednio do użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej i do udziału we współwłasności (art. 2c). Gdy grunt w Warszawie jest w użytkowaniu wieczystym, to istotne; o różnicy między użytkowaniem wieczystym a własnością gruntu piszemy w osobnym tekście.

Rolnik indywidualny — definicja z art. 6

Reguła z art. 2a ust. 1 jest krótka: kupić nieruchomość rolną może tylko rolnik indywidualny, a każde odstępstwo musi wynikać z przepisu. Definicja jest zbudowana z kilku warunków, które muszą być spełnione łącznie. Rolnikiem indywidualnym jest osoba fizyczna, która:

  • dysponuje nieruchomościami rolnymi jako właściciel, użytkownik wieczysty, posiadacz samoistny albo dzierżawca, a ich użytki nie przekraczają łącznie 300 ha,
  • ma kwalifikacje rolnicze: wykształcenie rolnicze, tytuł zawodowy w zawodzie przydatnym do rolnictwa, wykształcenie wyższe lub średnie inne niż rolnicze z trzyletnim stażem w rolnictwie (przy wyższym zamiast stażu także studia podyplomowe o rolniczym profilu) albo pięcioletni staż pracy w rolnictwie,
  • od co najmniej 5 lat mieszka w gminie, w której leży jedna z nieruchomości jej gospodarstwa,
  • przez ten czas osobiście prowadzi gospodarstwo (art. 6 ust. 1 i 2).

Spełnienie tych warunków dokumentuje się oświadczeniami i zaświadczeniem o zameldowaniu na pobyt stały. Oświadczenia składa się w samej umowie, z klauzulą o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie. Nabywca, który rolnikiem nie jest, składa w umowie oświadczenie o niespełnianiu warunków z art. 5 i 6, podając łączną powierzchnię i miejsce położenia nieruchomości rolnych, którymi dysponuje (art. 7 ust. 1, 4–7).

Warszawa jest według ustawy o ustroju miasta stołecznego jedną gminą z prawami powiatu (art. 1 ust. 1). Z tego wynika, że warunek zamieszkania liczy się „w gminie”, a nie w dzielnicy: mieszkaniec Mokotowa i działka w Wawrze to ta sama gmina. Gminy graniczące z Warszawą wracają w art. 3 ust. 7, o którym niżej.

Gdy nieruchomość rolna wchodzi lub ma wejść do wspólności majątkowej małżeńskiej, wymogi nabywcy musi spełniać tylko jeden z małżonków (art. 2a ust. 3a).

Kiedy wymóg rolnika nie obowiązuje

Ustawa zawiera długą listę przypadków, w których nabywca nie musi być rolnikiem. Wśród nich są m.in.:

  • osoba bliska zbywcy: krewni w linii prostej, rodzeństwo i jego dzieci, rodzeństwo rodziców, małżonek wraz z jego rodzicami, strony przysposobienia oraz ojczym, macocha i pasierbowie (art. 2 pkt 6, art. 2a ust. 3 pkt 1 lit. a),
  • nieruchomość poniżej 1 ha (pkt 1a),
  • dziedziczenie i zapis windykacyjny (pkt 2),
  • zniesienie współwłasności, podział majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa i dział spadku (pkt 10),
  • postępowanie egzekucyjne i upadłościowe (pkt 9),
  • jednostki samorządu terytorialnego, Skarb Państwa i KOWR (pkt 1 lit. b i c).

Wyjątek od wymogu rolnika nie wyłącza jednak wszystkich mechanizmów kontroli. Gdy własność przechodzi inaczej niż przez sprzedaż, KOWR ma prawo nabycia (art. 4). W materiałach o pierwokupie KOWR wymienia jako przykłady darowiznę na rzecz osoby obcej, zamianę, zniesienie współwłasności i nabycie w postępowaniu komorniczym. Prawa nabycia nie ma m.in. przy nabyciu przez osobę bliską zbywcy i przy dziedziczeniu ustawowym (art. 4 ust. 4). Zawiadomienie składa notariusz, sąd, organ albo sam nabywca, zależnie od rodzaju czynności (art. 4 ust. 5).

Zgoda Dyrektora Generalnego KOWR

Nabywca, który nie jest rolnikiem i nie podlega żadnemu wyjątkowi, kupuje nieruchomość od 1 ha tylko za zgodą Dyrektora Generalnego KOWR, wyrażoną w decyzji administracyjnej (art. 2a ust. 4). Wniosek może złożyć zbywca albo nabywca, ale ścieżek jest kilka i każda ma inne przesłanki:

  • wniosek zbywcy: musi wykazać, że nie dało się sprzedać nieruchomości rolnikowi indywidualnemu; nabywca zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na tej nieruchomości, nie może dojść do nadmiernej koncentracji gruntów, a cena sprzedaży nie może być niższa niż 95% ceny z ogłoszenia,
  • wniosek osoby tworzącej gospodarstwo rodzinne: kwalifikacje rolnicze, zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej i zamieszkiwania przez 5 lat w gminie, w której leży jedna z nieruchomości gospodarstwa,
  • wniosek osoby powiększającej gospodarstwo, jeżeli przyznano jej pomoc finansową dla młodych rolników i spełnia dalsze warunki.

Ścieżka zbywcy zaczyna się od ogłoszenia o nieruchomości rolnej na portalu eRolnik prowadzonym przez KOWR. Ogłoszenie podaje m.in. dane z ewidencji, klasy bonitacyjne, numer księgi wieczystej, przeznaczenie w planie albo, gdy planu nie ma, dane z decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i o warunkach zabudowy, a przy braku decyzji o warunkach zabudowy profil funkcjonalny z planu ogólnego, cenę i termin odpowiedzi, nie krótszy niż 30 dni (art. 2a ust. 4d). Odpowiedź z ceną niższą o ponad 5% niż w ogłoszeniu uważa się za niezłożoną (ust. 4c). Wniosek do KOWR złożony później niż 6 miesięcy po upływie terminu z ogłoszenia kończy się odmową (ust. 4h).

Warunek braku możliwości sprzedaży rolnikowi uznaje się za spełniony m.in. wtedy, gdy żaden rolnik indywidualny nie odpowiedział, a cena niezabudowanej nieruchomości nie przekracza o 50% lub więcej średniej ceny gruntów ornych w obrocie prywatnym w województwie według GUS za poprzedni kwartał. Ustawa przewiduje wyjątek: zbywca, który ma operat szacunkowy wykazujący wyższą wartość, nie jest związany tą średnią (ust. 4b pkt 2).

Zgoda wygasa po roku od chwili, gdy decyzja stała się ostateczna (art. 2ba). KOWR podaje, że sprawę załatwia bez zbędnej zwłoki, a przy konieczności postępowania wyjaśniającego w ciągu miesiąca, w sprawach szczególnie skomplikowanych w ciągu dwóch.

Trzy ścieżki dostępne dla osób prywatnych opierają się na rolniczym użytkowaniu nieruchomości; zamiar postawienia domu nie jest w nich przesłanką zgody. Ustawa zna jeszcze wnioski uczelni i inwestora realizującego inwestycję celu publicznego (art. 2a ust. 4 pkt 4 i 5), ale to inne grupy podmiotów. Naruszenie zobowiązań może skończyć się wystąpieniem KOWR do sądu o przejęcie nieruchomości za cenę rynkową z chwili nabycia (art. 9 ust. 3). Dlatego pytanie o plan miejscowy z poprzedniej części jest pierwszym, a nie ostatnim.

Pierwokup KOWR: dwa akty i miesiąc ciszy

Gdy sprzedaż podlega pierwokupowi, transakcja przebiega w dwóch etapach. W pierwszym strony zawierają przed notariuszem umowę warunkową: kupujący nabywa nieruchomość pod warunkiem, że uprawniony z pierwokupu z niego nie skorzysta. Notariusz zawiadamia uprawnionych o treści umowy (art. 3 ust. 2). Kolejność jest ustawowa:

  1. dzierżawca, jeżeli umowa dzierżawy ma formę pisemną z datą pewną, była wykonywana co najmniej 3 lata, a nabywana nieruchomość wchodzi w skład jego gospodarstwa rodzinnego (art. 3 ust. 1),
  2. KOWR działający na rzecz Skarbu Państwa, gdy dzierżawcy nie ma albo nie wykonał prawa (art. 3 ust. 4).

Na decyzję KOWR ma miesiąc od otrzymania zawiadomienia (art. 598 § 2 KC). Może zrezygnować pisemnie albo po prostu nie zareagować, wtedy strony zawierają umowę przenoszącą własność. Może też wykonać prawo oświadczeniem w formie aktu notarialnego, które wysyła listem poleconym i publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej; od chwili publikacji zobowiązany uważany jest za zapoznanego z treścią (art. 3 ust. 10 i 11). Przez pierwokup dochodzi do skutku umowa o tej samej treści, co umowa z kupującym (art. 600 § 1 KC), czyli za cenę z umowy warunkowej. Wyjątek: gdy według KOWR cena rażąco odbiega od rynkowej, instytucja ma 14 dni od oświadczenia na wniosek do sądu o ustalenie ceny (art. 3 ust. 8 i 9).

Pierwokupu nie ma m.in. wtedy, gdy nabywcą jest osoba bliska zbywcy, jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa, gdy nabycie następuje za zgodą Dyrektora Generalnego KOWR z art. 2a ust. 4, oraz gdy rolnik indywidualny powiększa gospodarstwo do nie więcej niż 300 ha, a nieruchomość leży w jego gminie zamieszkania albo w gminie graniczącej (art. 3 ust. 5 i 7). Dla rolnika mieszkającego w Warszawie oznacza to także grunty w gminach ościennych.

W lutym 2026 r. Dyrektor Generalny KOWR opisał w piśmie do Rzecznika Praw Obywatelskich, jak instytucja podchodzi do tego uprawnienia. Z pisma wynika kilka rzeczy, które trzeba oddzielić od siebie:

  • ustawodawca przyznał KOWR uprawnienie, ale nie nałożył obowiązku korzystania z niego; każdą sprawę ocenia się indywidualnie,
  • przy ocenie brane są pod uwagę m.in. popyt miejscowych rolników, ilość gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w okolicy, rozłóg i klasy gruntów, obciążenia oraz przeznaczenie w planie i zapisy studium wskazujące na możliwą zmianę przeznaczenia,
  • KOWR wskazuje, że nie korzysta z nabycia m.in. wtedy, gdy położenie nieruchomości, na przykład w granicach miasta, wiąże się z prawdopodobną zmianą sposobu użytkowania na cele pozarolnicze,
  • w latach od września 2017 r. do grudnia 2025 r. z pierwokupu do Zasobu trafiło około 12 tys. ha za około 466 mln zł, a pismo ocenia skalę ingerencji jako niewielką wobec wszystkich zawiadomionych transakcji.

To opis praktyki deklarowanej przez instytucję, a nie gwarancja dla konkretnej sprzedaży. Procedura obowiązuje niezależnie od tego, czy KOWR z pierwokupu skorzysta. O mechanice umowy warunkowej i pierwokupu gminy piszemy w tekście o dwóch aktach notarialnych przy zakupie premium.

Co grozi za pominięcie procedury

Sankcją jest nieważność, a nie kara administracyjna. Nabycie dokonane na podstawie czynności prawnej niezgodnie z ustawą jest nieważne (art. 9 ust. 1). Ustawa wymienia przykłady: czynność bez zawiadomienia uprawnionego do pierwokupu albo KOWR w przypadkach z art. 3b, 3c i 4 ust. 1, zbycie lub oddanie w posiadanie bez wymaganej zgody z art. 2b ust. 3 oraz nabycie oparte na nieprawdziwych oświadczeniach albo fałszywych dokumentach.

O stwierdzenie nieważności może wystąpić osoba z interesem prawnym, a także sam KOWR (art. 9 ust. 2). Podobnie działa Kodeks cywilny: gdy pierwokup przysługuje z mocy ustawy Skarbowi Państwa, jednostce samorządu, współwłaścicielowi lub dzierżawcy, umowa sprzedaży zawarta bez warunku jest nieważna (art. 599 § 2). KOWR przypomina o tym w swoich materiałach: sprzedaż objętej pierwokupem nieruchomości bez umowy warunkowej jest nieważna z mocy prawa.

Pięć lat po zakupie

Zakup nie kończy obowiązków. Nabywca nieruchomości rolnej prowadzi gospodarstwo, w którego skład weszła nabyta nieruchomość, co najmniej 5 lat od nabycia, a osoba fizyczna prowadzi je osobiście. W tym czasie nie może zbyć nieruchomości ani oddać jej w posiadanie innym podmiotom, chyba że uzyska zgodę Dyrektora Generalnego KOWR w uzasadnionych przypadkach (art. 2b ust. 1–3). KOWR nadzoruje to przez kontrole (art. 8a).

Ustawa przewiduje wyjątki, które dla działek w Warszawie mają szczególne znaczenie (art. 2b ust. 4):

  • nieruchomość poniżej 1 ha, która w dniu nabycia leżała w granicach administracyjnych miasta,
  • nieruchomość, dla której po nabyciu uchwalono plan miejscowy przeznaczający ją na cele inne niż rolne,
  • nieruchomość zbywana lub oddawana osobie bliskiej,
  • nieruchomość nabyta w drodze dziedziczenia albo zasiedzenia.

Dla kupującego od kogoś, kto nabył grunt niedawno, wynika z tego pytanie do dokumentów: na jakiej podstawie i kiedy sprzedający zdobył nieruchomość, i czy 5-letni okres jeszcze biegnie.

Osobny wątek dotyczy spółek. KOWR ma pierwokup udziałów i akcji w spółce kapitałowej, która jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym gruntów rolnych, których łączny areał wynosi co najmniej 5 ha (art. 3a), a przy spółkach osobowych oświadczenie o nabyciu takich nieruchomości po zmianie wspólnika (art. 3b). Zakup nieruchomości przez nabycie udziałów w spółce nie omija więc tych reguł, gdy spółka ma grunty rolne o łącznej powierzchni co najmniej 5 ha; o mechanice takiego zakupu piszemy w tekście o nabyciu nieruchomości przez SPV.

Co zmieniło się 1 września 2026

Z lipcowego tekstu jednolitego wynika, że 1 września 2026 r. weszły w życie dwie zmiany: uchylenie art. 1b i art. 9a. W ELI nie widać późniejszych aktów, które zmieniałyby tę datę. Ich źródłem jest art. 22 pkt 1 i 3 ustawy z 7 lipca 2023 r. zmieniającej ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2023 poz. 1688); datę podaje art. 78 pkt 4 tej ustawy, cytowany w obwieszczeniu.

Do 31 sierpnia 2026 r. art. 1b wyłączał stosowanie ustawy do nieruchomości rolnych w granicach miast, gdy podjęto dla nich uchwałę o lokalizacji inwestycji mieszkaniowej albo towarzyszącej, a zbycie służyło jej realizacji. Art. 9a nakładał wtedy na notariusza obowiązek przesłania wypisu aktu do oddziału KOWR w 14 dni i dawał KOWR prawo wystąpienia do sądu o nabycie nieruchomości, jeśli nabywca w ciągu 2 lat nie uzyskał pozwolenia na budowę zgodnego z uchwałą albo w ciągu 5 lat od pozwolenia nie oddał do użytku co najmniej połowy budynków mieszkalnych inwestycji (przy inwestycji z kilku budynków).

Od 1 września obu przepisów nie ma w ustawie. Jak uchylenie działa wobec umów zawartych wcześniej na podstawie art. 1b, ten tekst nie rozstrzyga. Odrębnie pozostaje art. 1c, który wyłącza stosowanie ustawy do nabycia gruntów przez Krajowy Zasób Nieruchomości i do gruntów zbytych z niego na inwestycje mieszkaniowe w granicach miast.

Nowelizacja z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 317) zmieniła w ustawie o ustroju rolnym tylko preambułę, od 27 marca 2026 r. Jej druga część wskazuje, że sprzedaż nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest wstrzymana przez 20 lat od wejścia w życie ustawy z 2016 r. To grunty państwowe, a nie transakcje między osobami prywatnymi.

Pytania do dokumentów przed ofertą

Poniższa lista nie jest poradą dla konkretnej sprawy, tylko zestawem pytań, na które odpowiadają dokumenty:

  • Ile użytków rolnych jest w nieruchomości według wypisu z ewidencji i czy próg 0,3 ha jest przekroczony?
  • Jaka jest powierzchnia całej nieruchomości i czy mieści się w niej więcej niż jedna działka ewidencyjna?
  • Czy cała nieruchomość jest objęta planem miejscowym, a jeśli tak, jakie jest przeznaczenie terenu?
  • Czy w księdze wieczystej lub w ogłoszeniu widać dzierżawę z datą pewną, która może dawać pierwokup?
  • Na jakiej podstawie i kiedy sprzedający nabył nieruchomość, i czy trwa jego 5-letni okres z art. 2b?
  • Czy umowa przewiduje dwa etapy, a w razie zgody KOWR: czy decyzja jest ostateczna i nie upłynął od niej rok?
  • Kto jest nabywcą: rolnik, osoba bliska, jedno z małżonków, spółka?

Czego ten tekst nie rozstrzyga

Nie oceniamy żadnej konkretnej nieruchomości ani sprzedaży. Nie omawiamy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, czyli procedury wyłączenia gruntu z produkcji rolnej i opłat, ani podatków przy zakupie. Nie opisujemy zasad nabywania nieruchomości przez cudzoziemców, które są osobnym reżimem. Przepisy przejściowe ustawy z 2023 r. wskazujemy, ale ich nie analizujemy. W sprawie konkretnego gruntu rozstrzygać będzie notariusz i oddział terenowy KOWR właściwy dla położenia nieruchomości.

Podsumowanie

  • „Nieruchomość rolna” w rozumieniu ustawy to nie to samo co wpis w ewidencji: liczy się art. 46¹ KC i wyłączenie terenów objętych w całości planem miejscowym na cele inne niż rolne, w wykładni KOWR.
  • Użytki rolne poniżej 0,3 ha wyłączają ustawę, nieruchomość poniżej 1 ha znosi wymóg rolnika, ale pierwokup KOWR pozostaje; od 1 ha potrzebny jest rolnik, wyjątek albo zgoda.
  • Rolnik indywidualny to osoba z kwalifikacjami, 5-letnim zamieszkaniem w gminie i osobistym prowadzeniem gospodarstwa; Warszawa jest jedną gminą.
  • Zgoda Dyrektora Generalnego KOWR opiera się na zobowiązaniu do działalności rolniczej, ogłoszeniu na eRolniku (min. 30 dni) i wygasa po roku.
  • Przy pierwokupie strony zawierają umowę warunkową, KOWR ma miesiąc, a sprzedaż bez tej procedury jest nieważna.
  • KOWR deklaruje indywidualną ocenę i przy położeniu w granicach miasta uwzględnia możliwą zmianę przeznaczenia; po zakupie biegnie 5-letni okres obowiązków, z wyjątkami dla małych nieruchomości miejskich.
  • Od 1 września 2026 r. uchylone są art. 1b i 9a ustawy, czyli wyłączenie dla inwestycji mieszkaniowych na gruntach rolnych w miastach i związane z nim obowiązki.

Jeśli planujesz zakup działki lub domu w segmencie premium w Warszawie i chcesz uporządkować dokumenty przed umową warunkową, zapraszamy do kontaktu.

Sources