Royal Property
← Dziennik

Fundacja rodzinna a nieruchomości od 2027 roku — najem, sprzedaż i zwrot mieszkań po nowelizacji uchwalonej 22 października

Sejm uchwalił zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych, które wprost dotykają mieszkań i domów: najmu, sprzedaży nieruchomości wniesionej do fundacji i jej zwrotu fundatorowi. Opisujemy, co mówi tekst ustawy i na jakim jest etapie.

Sejm uchwalił zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych, które wprost dotykają mieszkań i domów: najmu, sprzedaży nieruchomości wniesionej do fundacji i jej zwrotu fundatorowi. Opisujemy, co mówi tekst ustawy i na jakim jest etapie. Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

Sejm uchwalił 22 października 2026 roku nowelizację, która od 1 stycznia 2027 roku ma zmienić opodatkowanie fundacji rodzinnych. W komentarzach najwięcej miejsca zajmuje stawka podatku od wypłat. My czytamy ustawę z perspektywy nieruchomości, bo właśnie mieszkania, domy i lokale mają w niej osobne przepisy: wynajem lokalu mieszkalnego, sprzedaż nieruchomości wniesionej do fundacji oraz jej zwrot fundatorowi.

Zaznaczamy od razu, że to jeszcze nie jest obowiązujące prawo. Ustawa trafia teraz do Senatu, a potem do Prezydenta, który w listopadzie 2025 roku zawetował bardzo podobne przepisy. Opisujemy więc stan prac i treść przepisów w brzmieniu z druków sejmowych, bez prognoz i bez wskazywania, co ma zrobić właściciel konkretnej fundacji. Taką ocenę wydaje się po rozmowie z notariuszem, doradcą podatkowym lub radcą prawnym.

Na jakim etapie jest ustawa

Rządowy projekt wpłynął do Sejmu 29 września 2026 roku jako druk nr 3148. Pierwsze czytanie odbyło się 6 października, a Komisja Finansów Publicznych przyjęła sprawozdanie 20 października (druk nr 3226). W drugim czytaniu zgłoszono wniosek o odrzucenie projektu w całości; 22 października Sejm go odrzucił (60 głosów za, 371 przeciw, 8 wstrzymujących się). Całość ustawy poparło 362 posłów, 60 było przeciw, 3 wstrzymało się, co wynika z zapisu głosowań 67. posiedzenia Sejmu i zgadza się z relacją Bankier.pl (depesza PAP).

Ścieżka do wejścia w życie nie jest formalnością. Poprzednia nowelizacja ustawy o CIT z 17 października 2025 roku, która też zmieniała reguły dla fundacji, wróciła do Sejmu z wnioskiem Prezydenta o ponowne rozpatrzenie. Według PAP prezydent zawetował wtedy przepisy niemal tożsame z obecnymi; zawetowana ustawa przewidywała jednak 36 miesięcy blokady sprzedaży, a nowa mówi o dwóch latach. Do czasu zakończenia procesu legislacyjnego obowiązują więc dotychczasowe zasady.

Jak nieruchomość w fundacji jest opodatkowana dziś

Fundacja rodzinna to osoba prawna, której zadaniem jest przechowywanie i zarządzanie majątkiem rodziny. Ustawa o fundacji rodzinnej (Dz.U. 2023 poz. 326) dopuszcza w art. 5 ust. 1 działalność gospodarczą tylko w zamkniętym katalogu. Są w nim między innymi zbywanie mienia, o ile nie nabyto go wyłącznie po to, by je dalej sprzedać, oraz najem, dzierżawa i udostępnianie mienia.

Zwolnienie wynika z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 554). Podatek pojawia się głównie wtedy, gdy coś z fundacji wychodzi: przy świadczeniach dla beneficjentów, wydaniu mienia po rozwiązaniu fundacji i przy tak zwanych ukrytych zyskach. Dziś stawka wynosi 15% (art. 24q ust. 1). Działalność wykraczająca poza katalog z art. 5 jest opodatkowana stawką 25% (art. 24r ust. 1).

Obecny art. 6 ust. 8 ustawy o CIT wyłącza zwolnienie tylko dla jednego rodzaju najmu: oddania w najem przedsiębiorstwa, jego zorganizowanej części albo składników majątku, które służą działalności beneficjenta, fundatora lub podmiotu z nimi powiązanego (przy udziale co najmniej 5%). Najem mieszkania osobie spoza tego kręgu nie ma w tym przepisie osobnego wyjątku. Analiza Deloitte przypomina, że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacjach wskazywał, iż zwolnienie obejmuje wyłącznie najem długoterminowy. To jednak stanowisko organu, a nie brzmienie ustawy.

Skala zjawiska jest duża. Z uzasadnienia druku 3148 wynika, że deklarację CIT-8FR za 2025 rok złożyło 3 017 fundacji, a w czerwcu 2026 roku w centralnym rejestrze podmiotów (CRP KEP) widniało około 6 700 fundacji rodzinnych. Zwolnione przychody z najmu, dzierżawy i udostępniania mienia wzrosły z 13,7 mln zł za 2023 rok do 134,9 mln zł za 2024 i 318,6 mln zł za 2025 rok. Dane nie rozbijają tych kwot na mieszkania, biura i inne składniki, więc nie wiemy, jaka część dotyczy Warszawy. Nie będziemy zgadywać.

O tym, co fundacja jako strona zmienia w samej transakcji kupna lub sprzedaży, pisaliśmy w tekście o fundacji rodzinnej przy zakupie nieruchomości premium. Tutaj zostajemy przy zmianach podatkowych, które zaczynają się od 2027 roku.

Najem: co zostaje zwolnione, a co nie

Nowy art. 6 ust. 8 pkt 1 lit. b i c wprowadza dwa wyłączenia. Pierwsze dotyczy budynku mieszkalnego, budynku o funkcji mieszanej w części mieszkalnej, lokalu mieszkalnego albo ich części. Zwolnienie przepada, chyba że fundacja wynajmuje je bezpośrednio, a umowa służy wyłącznie celom mieszkaniowym. Ciężar wykazania tego leży po stronie fundacji. Drugie wyłączenie obejmuje inne budynki, lokale i ich części, które są przeznaczone do całodobowego zakwaterowania.

Intencję autorów najlepiej widać w uzasadnieniu:

„zwolnienie podatkowe znajdzie zastosowanie jedynie w przypadku najmu stricte mieszkaniowego (najmu długoterminowego) – tzn. sytuacji, gdy fundacja rodzinna wynajmuje wskazane w przepisie nieruchomości osobom fizycznym na ich własne potrzeby mieszkaniowe” — uzasadnienie rządowego projektu ustawy, druk nr 3148 (Sejm X kadencji)

Uzasadnienie wymienia też, czego zwolnienie nie ma obejmować: najmu krótkoterminowego i usług zakwaterowania w apartamentach hotelowych oraz condohotelach, czyli usług z działu 55 klasyfikacji PKWiU. Najem z katalogu z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej autorzy rozumieją jako podstawową formę: oddanie rzeczy do używania za czynsz, bez usług dodatkowych. Usługi hotelarskie w tym pojęciu się nie mieszczą. Przypis do uzasadnienia dodaje, że działalność poza dozwolonym zakresem jest opodatkowana stawką 25%.

Prosty przegląd, jak układa się to w tekście przepisu:

Przedmiot najmuZwolnienie z CIT po zmianie
Lokal lub dom mieszkalny, wynajmowany bezpośrednio przez fundację wyłącznie na cele mieszkaniowezachowane; fundacja dowodzi spełnienia warunków
Lokal lub dom mieszkalny wynajmowany na innych warunkachwyłączone (pkt 1 lit. b)
Budynek lub lokal niemieszkalny, przeznaczony do całodobowego zakwaterowaniawyłączone (pkt 1 lit. c)
Przedsiębiorstwo lub składniki majątku służące podmiotom powiązanym (udział co najmniej 5%)wyłączone, tak jak dziś (pkt 1 lit. a)

Zostają pytania, na które sam tekst nie odpowiada. Uzasadnienie mówi o wynajmie osobom fizycznym na ich własne potrzeby mieszkaniowe, a przepis o osobach fizycznych nie wspomina. Jak potraktować apartament wynajęty spółce, która udostępnia go pracownikowi (zagadnienie umowy opisaliśmy w tekście o firmie jako najemcy apartamentu premium), tego nie rozstrzyga ani przepis, ani uzasadnienie. To przykład kwestii, którą doprecyzują dopiero interpretacje i praktyka. Pamiętamy też, że podatki to nie jedyna warstwa: wspólnota mieszkaniowa ma własne narzędzia wobec najmu krótkoterminowego, które omówiliśmy w tekście o najmie krótkoterminowym w budynku premium.

Sprzedaż nieruchomości wniesionej do fundacji

Dziś sprzedaż majątku przez fundację mieści się w zwolnieniu, o ile mienie nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży. Nowy art. 6 ust. 8 pkt 2 dodaje wyjątek: zwolnienia nie będzie dla przychodów ze zbycia mienia wniesionego do fundacji albo przekazanego jej nieodpłatnie, jeśli do zbycia dojdzie przed upływem dwóch lat, liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym mienie wniesiono lub przekazano. Wyjątkiem od wyjątku jest sprzedaż w wykonaniu nakazu organu władzy publicznej. Uzasadnienie podkreśla, że przepis obejmuje każde mienie, więc także nieruchomości.

Jak liczyć ten termin? Przy dosłownym czytaniu nieruchomość wniesiona w marcu 2027 roku jest liczona od 31 grudnia 2027 roku, a okres blokady kończy się z końcem 2029 roku. To nasz rachunek z brzmienia przepisu, nie interpretacja organu podatkowego. Przepis dotyczy mienia wniesionego w roku podatkowym fundacji, który rozpoczyna się po 31 grudnia 2026 roku (art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy nowelizującej). Wcześniejsze wniesienia nie podlegają tej blokadzie.

Cel jest opisany w uzasadnieniu wprost: przepis ma utrudnić wnoszenie majątku do fundacji wyłącznie po to, by sprzedać go przez podmiot opodatkowany preferencyjnie. Autorzy wskazują też analogię do dwuletnich okresów posiadania w innych przepisach CIT. Termin zmieniał się jednak w toku prac. W sierpniowym projekcie Ministerstwa Finansów, który opisuje Deloitte, mowa była o 36 miesiącach i o mieniu nabytym od podmiotu powiązanego. W druku 3148 jest termin dwóch lat, a przepis mówi o mieniu wniesionym lub przekazanym nieodpłatnie. Streszczenia z różnych etapów prac nie zawsze są ze sobą zgodne, dlatego przy datach i okresach opieramy się na tekście druku.

Wypłaty z fundacji: 19% zamiast 15%

Art. 24q ust. 1 ustawy o CIT podnosi stawkę z 15% do 19%. Dotyczy świadczeń dla beneficjentów, mienia wydawanego przy rozwiązaniu fundacji i świadczeń w postaci ukrytych zysków. Nowa stawka obejmuje świadczenia i mienie przekazane w roku podatkowym fundacji, który zaczyna się po 31 grudnia 2026 roku. Fundacje, których rok podatkowy zaczął się przed 1 stycznia 2027 roku i skończy po 31 grudnia 2026 roku, do jego końca stosują dotychczasowe przepisy (art. 3 ust. 3).

Dla porządku, czysto arytmetycznie: od hipotetycznej wypłaty 1 000 000 zł podatek wynosi 150 000 zł według dziś obowiązującej stawki i 190 000 zł według nowej. Nie oceniamy, czy to dużo, czy mało. To pytanie do doradcy podatkowego, który zna strukturę konkretnej fundacji.

Poszerza się też katalog ukrytych zysków (art. 24q ust. 1a). Wchodzą do niego pożyczki udzielone przez fundację beneficjentowi, fundatorowi lub podmiotowi powiązanemu, jeśli część podlegająca zwrotowi nie została zwrócona do terminu złożenia deklaracji, a także pożyczki zawarte na co najmniej 10 lat. Dochodzą do tego umorzone, przedawnione lub odpisane jako nieściągalne należności wobec tych osób. Dla rynku nieruchomości ma to znaczenie, gdy zakup lub remont lokalu przez beneficjenta jest finansowany środkami z fundacji. Kwestie finansowania zostawiamy doradcom podatkowym, bankom i licencjonowanym pośrednikom kredytowym; zwracamy jedynie uwagę, że katalog się powiększa.

Zwrot nieruchomości fundatorowi do końca 2027 roku

Najciekawszy dla właścicieli jest przepis przejściowy z art. 3 ust. 4–7 ustawy nowelizującej. Dla nieruchomości wniesionych do fundacji przed 1 stycznia 2027 roku ustawa przewiduje okno, w którym zwrot właścicielowi jest neutralny podatkowo. Okno trwa do 31 grudnia 2027 roku albo, dla fundacji z rokiem podatkowym obejmującym przełom 2026 i 2027, 12 miesięcy od końca tego roku podatkowego.

Z tekstu wynika, że zwrot dotyczy osoby, która przed 1 stycznia 2027 roku była właścicielem nieruchomości bezpośrednio przed wniesieniem lub nieodpłatnym przekazaniem jej fundacji. W wersji komisji (druk 3226) dopisano, że zwrot może nastąpić w szczególności w drodze darowizny: na rzecz osoby, która była właścicielem przed wniesieniem (fundatora lub kogoś innego), albo na rzecz fundatora, który wniósł nieruchomość na pokrycie funduszu założycielskiego. Zakres jest wąski. Zwrotem w rozumieniu przepisu jest przeniesienie własności nieruchomości (jej części lub udziału) albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni, i to tylko w zakresie budynków i lokali z art. 6 ust. 8 pkt 1 lit. b i c. Lokale biurowe i usługowe, które tam nie wchodzą, tym przepisem objęte nie są.

Skutki zwrotu w tym oknie ustawa wylicza w sześciu punktach:

  • do zwrotu nie stosuje się art. 24q i 24r ustawy o CIT, czyli zwrot nie wywołuje po stronie fundacji podatku z tych przepisów (ani stawki z art. 24q, ani stawki 25% z art. 24r),
  • zwrot w formie darowizny jest zwolniony z podatku od spadków i darowizn,
  • zwrot w innej formie niż darowizna nie jest przychodem w rozumieniu ustawy o PIT,
  • zwrot nie jest nabyciem z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, więc nie uruchamia nowego pięcioletniego terminu,
  • do tego pięcioletniego okresu zalicza się czas, gdy nieruchomość należała do fundacji,
  • przy późniejszej sprzedaży przez fundatora koszty uzyskania przychodu liczy się bez kosztów poniesionych w czasie, gdy nieruchomość była własnością fundacji.

Pięcioletni termin przy sprzedaży przez właściciela opisaliśmy w tekście o podatku ze sprzedaży nieruchomości premium. Dodatkowy warunek dotyczy funduszu założycielskiego. Jeśli nieruchomość wróciła do fundatora, który wniósł ją na pokrycie tego funduszu, a po zwrocie jego wartość spada poniżej 100 000 zł, fundator musi go uzupełnić w tym samym oknie czasowym. Gdy tego nie zrobi, odpowiednio stosuje się art. 105–108 ustawy o fundacji rodzinnej, czyli przepisy o rozwiązaniu fundacji bez likwidacji.

Od strony procesu transakcyjnego zwrot jest czynnością jak każda inna na nieruchomości. Umowa przenosząca własność wymaga aktu notarialnego (art. 158 Kodeksu cywilnego), a zmianę właściciela ujawnia się następnie w księdze wieczystej. Ustawa nowelizująca zmienia tylko ustawy o PIT i CIT, a nie Kodeks cywilny ani przepisy o fundacji rodzinnej poza odesłaniem do jej art. 105–108. Zmieniają się więc podatkowe skutki zwrotu w oknie przejściowym, a nie jego forma.

Cztery mechanizmy i ich daty w jednym miejscu

MechanizmPodstawaOd kiedyCzego dotyczy
Stawka 19% zamiast 15%art. 24q ust. 1 ustawy o CITświadczenia i mienie przekazane w roku podatkowym fundacji rozpoczynającym się po 31.12.2026wypłaty dla beneficjentów, rozwiązanie fundacji, ukryte zyski
Zwolnienie z najmu mieszkań tylko przy najmie bezpośrednim wyłącznie na cele mieszkanioweart. 6 ust. 8 pkt 1 lit. b i cprzychody od roku podatkowego rozpoczynającego się po 31.12.2026budynki i lokale mieszkalne, lokale do całodobowego zakwaterowania
Brak zwolnienia przy sprzedaży przed upływem dwóch lat od końca roku wniesieniaart. 6 ust. 8 pkt 2mienie wniesione w roku podatkowym rozpoczynającym się po 31.12.2026każde wniesione mienie, także nieruchomości
Neutralny podatkowo zwrot nieruchomościart. 3 ust. 4–7 ustawy nowelizującejokno do 31.12.2027nieruchomości mieszkalne wniesione przed 1.01.2027

Wszystkie cztery mechanizmy zależą od tego, czy ustawa przejdzie przez Senat i podpis Prezydenta w obecnym kształcie. Senat może wprowadzić poprawki, a Prezydent ma do dyspozycji ponowne skierowanie ustawy do Sejmu.

Czego jeszcze nie wiemy

Po pierwsze, nie znamy ostatecznego tekstu. Do czasu zakończenia procesu obowiązuje stan prawny opisany w części o dzisiejszym opodatkowaniu. Po drugie, kluczowe pojęcia przepisu o najmie, czyli „bezpośrednio” i „wyłącznie na cele mieszkaniowe”, nie mają definicji w ustawie, a zakres stosowania w praktyce pokażą dopiero interpretacje i orzecznictwo. Po trzecie, nie ma publicznych danych, ile warszawskich nieruchomości premium znajduje się w fundacjach rodzinnych, więc nie oceniamy wpływu zmian na ceny ani na podaż.

Nie ma też jednej odpowiedzi „dla fundacji”. Rodzaj majątku, data wniesienia, sposób najmu i rok podatkowy fundacji decydują o tym, który przepis się stosuje. Ocenę dla konkretnej struktury wydaje notariusz, doradca podatkowy lub radca prawny, a nie agencja nieruchomości.

Podsumowanie

  • Sejm uchwalił 22 października 2026 roku nowelizację PIT i CIT dotyczącą fundacji rodzinnych (362 głosy za, 60 przeciw, 3 wstrzymujące się); wejście w życie 1 stycznia 2027 roku zależy od Senatu i Prezydenta, który w 2025 roku zawetował podobne przepisy.
  • Mieszkania w fundacji zachowają zwolnienie z CIT z tytułu najmu tylko wtedy, gdy fundacja wynajmuje je bezpośrednio wyłącznie na cele mieszkaniowe; ciężar dowodu leży po stronie fundacji, a najem do całodobowego zakwaterowania jest wyłączony.
  • Sprzedaż mienia wniesionego do fundacji w roku podatkowym rozpoczynającym się po 31 grudnia 2026 roku przed upływem dwóch lat od końca roku wniesienia nie będzie zwolniona z CIT.
  • Stawka podatku od wypłat, mienia przy rozwiązaniu fundacji i ukrytych zysków rośnie z 15% do 19%, a katalog ukrytych zysków obejmie więcej pożyczek i umorzonych należności.
  • Do 31 grudnia 2027 roku zwrot nieruchomości mieszkalnych wniesionych przed 2027 rokiem ma być neutralny podatkowo (z warunkiem uzupełnienia funduszu założycielskiego, jeśli po zwrocie jego wartość spadnie poniżej 100 000 zł).
  • Tekst ustawy nie definiuje kluczowych pojęć najmu, więc część pytań rozstrzygną dopiero interpretacje, a nie przepisy.

Jeśli planujesz transakcję, w której po jednej ze stron stoi fundacja rodzinna, i chcesz omówić jej przebieg, zapraszamy do kontaktu.

Sources