Kominek w salonie, piec kaflowy w jadalni albo stary kocioł w piwnicy rzadko trafiają do rozmowy o cenie domu. Na zdjęciach ofertowych wyglądają jak atut, a w teczce dokumentów sprzedającego zwykle ich nie ma. Tymczasem na terenie Warszawy od lat obowiązują przepisy, które wprost rozstrzygają, czym wolno w takich urządzeniach palić i jakie urządzenia można w ogóle eksploatować. To nie jest zalecenie ani wytyczna, tylko akt prawa miejscowego, który wiąże każdego, kto urządzenie uruchamia.
Źródłem jest uchwała Sejmiku Województwa Mazowieckiego nr 162/17 z 24 października 2017 r., zmieniona uchwałą nr 59/22 z 26 kwietnia 2022 r. Od 1 października 2023 r. w granicach administracyjnych Warszawy obowiązuje zakaz spalania węgla kamiennego i paliw z niego produkowanych — także w kominkach. Od 1 stycznia 2028 r. (od końca października 2026 r. to nieco ponad 14 miesięcy) w całym województwie kończy się eksploatacja kotłów na paliwo stałe klas 3 i 4, o ile nie spełniają ekoprojektu.
Dla kupującego dom ważniejsze od samych zakazów jest jednak co innego. Uchwała adresuje obowiązki do podmiotu eksploatującego instalację i każe mu wykazać zgodność urządzenia dokumentami. Po akcie notarialnym i wydaniu nieruchomości tym podmiotem zostajesz zwykle Ty. Poniżej opisujemy, co uchwała wymaga, jakie obowiązki wynikają z ustaw towarzyszących i jakie dokumenty warto mieć w teczce transakcyjnej, zanim klucze zmienią właściciela. Opieramy się na tekstach uchwał z rejestru Sejmiku, na tekstach jednolitych ustaw z 2025 i 2026 r. oraz na stronach miasta.
Czym jest uchwała antysmogowa i kogo wiąże
Podstawą jest art. 96 ust. 1 Prawa ochrony środowiska (tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 647): sejmik województwa może wprowadzić ograniczenia lub zakazy w eksploatacji instalacji, w których spala się paliwa. Ustęp 9 tego samego artykułu przesądza o randze takiej uchwały — jest aktem prawa miejscowego, a więc obowiązuje wszystkich na obszarze, którego dotyczy, nie tylko właścicieli domów jednorodzinnych.
Mazowiecka uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego z 2017 r. pod poz. 9600 (uchwała 162/17 w rejestrze Sejmiku). Zmieniła ją uchwała 59/22, opublikowana pod poz. 5147 z 2022 r. (uchwała 59/22 w rejestrze Sejmiku); według Warszawy weszła w życie 14 maja 2022 r. W rejestrze Sejmiku przy uchwale 162/17 widnieje jako zmieniająca wyłącznie uchwała 59/22. Przed decyzją transakcyjną sprawdza się jednak aktualny tekst w Dzienniku Urzędowym, bo akt prawa miejscowego można zmienić w każdej chwili.
Jakich urządzeń dotyczy. Zgodnie z § 2 uchwały chodzi o instalacje, w których spala się paliwa stałe: piece, kominki i kotły (także kotły w zestawach z urządzeniami dodatkowymi). Warunek jest funkcjonalny — instalacja dostarcza ciepło do centralnego ogrzewania lub ciepłej wody albo oddaje je bezpośrednio do pomieszczenia. Miasto opisuje to jako urządzenia o mocy do 1 MW. Uchwała nie rozróżnia domu i apartamentu: liczy się urządzenie, nie rodzaj budynku, więc kominek w lokalu w kamienicy podlega tym samym wymaganiom. Kocioł gazowy, pompa ciepła czy przyłącze do sieci ciepłowniczej nie są instalacjami na paliwo stałe i zakazy paliwowe ich nie obejmują.
Co znaczy „rozpoczęcie eksploatacji”. To pojęcie wyznacza daty graniczne w całej uchwale. Według § 1 ust. 2 jest to pierwsze uruchomienie instalacji w miejscu jej obecnego użytkowania. Nie liczy się więc rok produkcji urządzenia, tylko moment, w którym zaczęło działać tam, gdzie stoi dziś.
Czym wolno palić w Warszawie
Zakazy paliwowe mają dwa poziomy: ogólny dla całego Mazowsza (od 1 lipca 2018 r.) i dodatkowy dla Warszawy (od 1 października 2023 r.).
| Paliwo | Status | Obowiązuje od | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Muły i flotokoncentraty węglowe oraz mieszanki z nich | zakaz | 1 lipca 2018 r. | § 4 pkt 1 uchwały 162/17 |
| Węgiel brunatny i paliwa z niego produkowane | zakaz | 1 lipca 2018 r. | § 4 pkt 2 |
| Węgiel kamienny sypki o uziarnieniu 0–3 mm | zakaz | 1 lipca 2018 r. | § 4 pkt 3 |
| Paliwa z biomasy o wilgotności roboczej powyżej 20% (np. mokre drewno) | zakaz | 1 lipca 2018 r. | § 4 pkt 4 |
| Węgiel kamienny i paliwa z niego produkowane (wszystkie frakcje), w granicach Warszawy | zakaz | 1 października 2023 r. | § 4a pkt 1 (dodany uchwałą 59/22) |
W praktyce oznacza to, że w warszawskim domu po 2023 r. w piecu i kominku, które spełniają wymagania uchwały, wolno spalać drewno, ale suche: zakaz opiera się na wilgotności opału, a nie na gatunku drewna. Węgiel kamienny, także dobrej jakości, jest w granicach miasta zakazany, z zastrzeżeniem wyjątków opisanych niżej. Warszawa podkreśla na swojej stronie, że zakaz obejmuje piece i kominki, a nie tylko kotły centralnego ogrzewania (Warszawa 19115 — zakaz spalania węgla, strona zaktualizowana 23 stycznia 2026 r.).
Wyjątki z § 4b. Zakaz warszawski ma dwa wyjątki dla urządzeń, które działały przed zmianą przepisów. Pierwszy dotyczy instalacji spełniających wymagania ekoprojektu (o nich niżej), których eksploatację rozpoczęto do 1 czerwca 2022 r. — mogą spalać węgiel do czasu ustania żywotności. Drugi obejmuje instalacje spełniające wymagania klasy 5 według normy PN-EN 303-5:2012, uruchomione przed 10 listopada 2017 r. — z tą samą klauzulą. Tekst uchwały nie definiuje, kiedy żywotność „ustaje”, dlatego w sporze o wyjątek liczy się dowód daty uruchomienia i parametrów urządzenia. Dla kupującego wniosek jest praktyczny: jeżeli sprzedający twierdzi, że kocioł „może spalać węgiel, bo stary”, trzeba to poprzeć dokumentem, a nie ustnym zapewnieniem.
Kominek i piec wolnostojący — liczy się ekoprojekt, nie wygląd
Dla kominków i innych urządzeń, które oddają ciepło bezpośrednio do pomieszczenia, kluczowy jest § 6 uchwały. Eksploatować wolno tylko urządzenia, które mieszczą się w progach sprawności sezonowej i dopuszczalnej emisji, wskazanych w załączniku II do rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1185 (ekoprojekt dla lokalnych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe). Ekoprojekt to unijny zestaw wymagań sprawnościowych i emisyjnych dla urządzeń grzewczych; uchwała robi z niego warunek lokalny. Według poradnika o uchwale, opublikowanego na stronie gminy Piaseczno, pod te przepisy podpadają także piece kaflowe (poradnik o uchwale antysmogowej dla Mazowsza).
Terminy zależą od daty uruchomienia. Dla urządzeń uruchomionych po wejściu uchwały w życie wymagania obowiązują od razu. Rozłożone w czasie terminy z § 10 dotyczą wyłącznie tych, które działały wcześniej. W przypadku kominków uruchomionych przed wejściem uchwały w życie (miasto podaje datę 11 listopada 2017 r.) wymóg ekoprojektu obowiązuje od 1 stycznia 2023 r. Wyjątek dotyczy kominka, który wyposażono w urządzenie ograniczające emisję pyłu do wartości z załącznika II pkt 2 lit. a rozporządzenia 2015/1185. Starszy kominek, który nie spełnia ekoprojektu, może więc dalej działać, jeżeli ma takie doposażenie.
Doposażenie to jedyna ścieżka, jaką uchwała przewiduje dla starego kominka bez ekoprojektu. Ma konsekwencję dowodową: tak samo jak sam kominek, trzeba je udokumentować.
Dokument zamiast domniemania. Według § 7 uchwały podmiot eksploatujący instalację jest zobowiązany wykazać spełnianie wymagań, przedstawiając dokumenty. Uchwała wymienia w szczególności dokumentację techniczną urządzenia albo instrukcję dla instalatorów i użytkowników, w której producent podaje dane o ekoprojekcie. Dokumentacja pełni więc rolę podobną do dowodu rejestracyjnego samochodu: dopóki jej nie ma, trudno wykazać, że urządzenie jest dopuszczone do eksploatacji. Kominek otwarty z lat 90., wolnostojący piec bez instrukcji albo wkład z nieznanej serii to sytuacje, w których pytanie o papiery waży więcej niż pytanie o wygląd.
Kocioł na paliwo stałe — klasy 3, 4 i 5 oraz data 1 stycznia 2028 r.
Instalacje dostarczające ciepło do centralnego ogrzewania lub ciepłej wody, czyli w praktyce kotły, podlegają § 5 uchwały: wolno eksploatować wyłącznie takie, które spełniają ekoprojekt z rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1189 dla kotłów na paliwo stałe. Dla kotłów działających przed wejściem uchwały w życie § 10 pkt 2 przewiduje dwa terminy:
- od 1 stycznia 2023 r. wymóg obowiązuje kotły niespełniające parametrów klasy 3, 4 ani 5 według normy PN-EN 303-5:2012 — czyli najstarsze, bezklasowe urządzenia,
- od 1 stycznia 2028 r. wymóg obowiązuje również kotły klasy 3 i 4, co oznacza koniec ich eksploatacji, o ile nie spełniają ekoprojektu.
Dla kotłów klasy 5 uruchomionych przed 10 listopada 2017 r. § 10 nie ustala terminu końcowego; miasto i poradnik opisują to jako prawo do eksploatacji do końca żywotności urządzenia. Poradnik zwraca uwagę, że klasa 5 nie jest tym samym co ekoprojekt: to dwa różne zestawy kryteriów, a norma PN-EN 303-5:2012 jest normą dobrowolną. Według poradnika informacja o klasie znajduje się na tabliczce znamionowej kotła i w jego instrukcji, a kocioł bez takiej informacji nie spełnia kryteriów żadnej z klas.
Dla domu kupowanego dziś data 1 stycznia 2028 r. jest jedynym „zegarem”, który naprawdę tyka. Kocioł klasy 3 albo 4, który w momencie zakupu działa bez zastrzeżeń, od tej daty przestaje spełniać wymóg, jeśli nie jest urządzeniem z ekoprojektem (na koniec października 2026 r. zostaje do niej nieco ponad 14 miesięcy). Wymiana źródła ciepła w domu to duży wydatek, dlatego pytanie o klasę kotła ma sens przed aktem, a nie po wprowadzeniu się.
Dom nowo budowany — sieć ciepłownicza zamiast kotła
Uchwała 59/22 dodała § 6a, który dotyczy domów budowanych od nowa. Jeśli wniosek o pozwolenie na budowę albo zgłoszenie złożono po 1 stycznia 2023 r., instalacji na paliwa stałe w takim budynku eksploatować nie wolno, gdy da się go technicznie przyłączyć do sieci ciepłowniczej biegnącej tuż przy granicy działki inwestora.
Paragraf 6b wskazuje, czym udowodnić, że przyłączenie nie było możliwe: dokumentem operatora sieci albo oświadczeniem projektanta. Dokument dołącza się do wniosku o pozwolenie na budowę, na podstawie art. 33 ust. 2 pkt 10 Prawa budowlanego. Skutek dla kupującego: w domu z pozwoleniem z lat 2023–2026, w którym stoi kocioł lub kominek na paliwo stałe, ten dokument powinien leżeć w dokumentacji projektowej. Jeżeli go brak, a sieć biegnie przy działce, pytanie o dopuszczalność tej instalacji jest uzasadnione. Ogólne różnice między zakupem domu a apartamentu opisaliśmy w tekście o zakupie domu lub willi premium.
Deklaracja w CEEB i protokoły kominowe
Obok uchwały działa drugi, ogólnopolski reżim: Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB), prowadzona na podstawie ustawy o termomodernizacji, której tekst jednolity z lipca 2026 r. opublikowano jako Dz.U. 2026 poz. 920. Art. 27g nakłada na właściciela albo zarządcę budynku lub lokalu obowiązek zgłoszenia źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. Deklarację kieruje się do urzędu gminy (w Warszawie — do prezydenta miasta) w ciągu 14 dni od pierwszego uruchomienia źródła. Tak samo liczony jest termin po zmianie danych o liczbie, rodzaju, przeznaczeniu i paliwach urządzeń. Deklarację składa się elektronicznie albo na papierze, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie.
Niezłożenie deklaracji w terminie jest wykroczeniem zagrożonym grzywną (art. 27h). Ustawa przewiduje, że sprawca nie podlega karze, jeżeli złoży deklarację po terminie, ale przed dniem, w którym organ dowiedział się o wykroczeniu.
CEEB gromadzi nie tylko deklaracje. Art. 27a ust. 2 wymienia też wyniki kontroli: między innymi kontroli przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego, kontroli stanu systemu ogrzewania oraz czynności kontrolnych sprawdzających spełnianie wymagań uchwały antysmogowej. Z punktu widzenia kupującego oznacza to, że historia źródła ciepła ma w ewidencji swój ślad, a sprzedający powinien umieć pokazać deklarację i protokoły. Jak źródło ciepła wpływa na świadectwo charakterystyki energetycznej, wyjaśniamy w tekście o świadectwie energetycznym przy zakupie premium.
Kontrole i sankcje
Naruszenie uchwały jest wykroczeniem. Art. 334 Prawa ochrony środowiska przewiduje karę grzywny dla każdego, kto nie przestrzega ograniczeń, nakazów lub zakazów z uchwały sejmiku podjętej na podstawie art. 96. Zakres grzywny wynika z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń: od 20 do 5000 zł (Dz.U. 2026 poz. 1372). Warszawa informuje, że naruszenie uchwały może skutkować mandatem do 500 zł albo grzywną do 5000 zł (informacje miasta o uchwale antysmogowej).
Kontrolę sprawują organy gminy. Zgodnie z art. 379 Prawa ochrony środowiska prezydent miasta (w Warszawie) może upoważnić do kontroli pracowników urzędu albo funkcjonariuszy straży gminnej. Kontrolujący może żądać pisemnych lub ustnych informacji oraz okazania dokumentów związanych z tematem kontroli, a na teren nieruchomości, na której nie prowadzi się działalności gospodarczej, wchodzi w godzinach od 6 do 22. Kontrolowana osoba fizyczna jest obowiązana umożliwić przeprowadzenie kontroli.
Uchwała adresuje obowiązki do „podmiotów eksploatujących instalacje” (§ 3), nie do tych, którzy urządzenie kiedyś zamontowali. Pytanie o dokument i o stan urządzenia kieruje się więc do osoby, która urządzenie uruchamia. Jak rozłożyć odpowiedzialność za ewentualne wcześniejsze naruszenia między sprzedającego a kupującego, to pytanie do notariusza lub radcy prawnego, a nie do agenta nieruchomości.
Dokumenty i pytania przed zakupem domu
Poniższa lista wynika wprost z przepisów opisanych wyżej. Ma służyć do rozmowy ze sprzedającym i do przeglądu dokumentów, a nie zastępuje oględzin technicznych — o tym, co obejmuje taka inspekcja, piszemy w tekście o audycie technicznym nieruchomości premium.
- Inwentarz źródeł ciepła. Jakie urządzenia grzewcze są w domu: kocioł (jakiego paliwa), kominek, piec kaflowy lub wolnostojący, pompa ciepła, przyłącze do sieci. Uchwała dotyczy tylko urządzeń spalających paliwa stałe.
- Data uruchomienia każdego urządzenia na paliwo stałe. To ona rozstrzyga o terminach i wyjątkach (10 listopada 2017 r., 1 czerwca 2022 r., 1 stycznia 2023 r.). Przy przenoszonych urządzeniach liczy się uruchomienie w obecnym miejscu.
- Dokumentacja techniczna lub instrukcja z danymi o ekoprojekcie (§ 7). Brak dokumentu nie jest dowodem, że urządzenie jest niezgodne, ale utrudnia wykazanie zgodności.
- Klasa kotła według PN-EN 303-5:2012 z tabliczki znamionowej lub instrukcji; dla klas 3 i 4 — plan wobec daty 1 stycznia 2028 r.
- Dokument o doposażeniu kominka w urządzenie ograniczające emisję pyłu, jeśli kominek jest starszy niż uchwała i nie ma ekoprojektu.
- Deklaracja w CEEB i potwierdzenie jej złożenia (art. 27g), a po każdej zmianie źródła ciepła — nowa deklaracja.
- Protokoły kontroli przewodów kominowych, które trafiają do systemu CEEB (art. 27a ust. 2).
- W domu z pozwoleniem po 1 stycznia 2023 r. — dokument o braku możliwości przyłączenia do sieci ciepłowniczej albo informacja o przyłączu (§ 6b).
- Rodzaj i wilgotność opału. Jeżeli dom jest sprzedawany z zapasem drewna, zakazany jest opał o wilgotności powyżej 20%, a nie samo drewno.
- Zakres zapewnień sprzedającego w umowie przedwstępnej i w akcie — tu pomaga notariusz. Które oświadczenia o instalacjach mają sens, zależy od konkretnego urządzenia i dokumentów.
Gdy urządzenie nie spełnia wymagań — wymiana i wsparcie miasta
Jeżeli przegląd pokazuje, że urządzenie nie spełnia wymagań albo zbliża się do granicznej daty, kupujący staje przed wyborem: wymiana, doposażenie albo wyłączenie z eksploatacji. Warszawa prowadzi programy dofinansowania wymiany źródeł ciepła, a jej strona o zakazie spalania węgla opisuje kryteria. Według informacji miasta (stan na 23 stycznia 2026 r.) wsparcie dotyczy nieruchomości ogrzewanych głównie jednym z trzech źródeł: kotłem gazowym użytkowanym od co najmniej 10 lat albo z otwartą komorą spalania, kotłem na olej opałowy albo paleniskiem lub kotłem na paliwo stałe klas 3–5. Zamiast nich miasto wskazuje m.in. pompę ciepła powietrze–woda, gruntową pompę ciepła, indywidualny węzeł cieplny i ogrzewanie elektryczne.
Miasto informuje także o ogólnopolskim programie „Czyste Powietrze”, który w stolicy obsługuje wojewódzki fundusz ochrony środowiska, oraz o możliwości łączenia dotacji miejskich z dotacjami tego programu. Bezpłatni doradcy energetyczni miasta dyżurują w siedmiu dzielnicach, wśród nich na Mokotowie, Ursynowie i Wawrze. Zasady naborów i kryteria zmieniają się, więc przed planowaniem wymiany sprawdza się aktualny regulamin programu na stronach miasta i funduszu. Nie przedstawiamy tu kalkulacji kosztów ani zwrotu z inwestycji — to wykracza poza opis stanu prawnego.
Podsumowanie
- Uchwała antysmogowa dla Mazowsza (162/17 ze zmianą 59/22) jest aktem prawa miejscowego i obejmuje piece, kominki i kotły na paliwa stałe — w domu i w apartamencie.
- W granicach Warszawy od 1 października 2023 r. obowiązuje zakaz węgla kamiennego i paliw z niego produkowanych, także w kominkach; od 2018 r. zakazane jest drewno o wilgotności powyżej 20%.
- Kominek i piec wolnostojący muszą spełniać ekoprojekt z rozporządzenia 2015/1185; starszy kominek może działać, jeśli doposażono go w urządzenie ograniczające emisję pyłu.
- Kotły klasy 3 i 4 mają termin 1 stycznia 2028 r.; kotły klasy 5 uruchomione przed 10 listopada 2017 r. mogą według miasta pracować do końca żywotności.
- Obowiązek wykazania zgodności dokumentami (§ 7) spoczywa na podmiocie eksploatującym instalację, czyli zwykle po transakcji na nabywcy domu.
- Ustawa o CEEB wymaga deklaracji o źródłach ciepła w ciągu 14 dni od uruchomienia lub zmiany; w ewidencji gromadzone są też wyniki kontroli przewodów kominowych.
- Naruszenie uchwały grozi grzywną od 20 do 5000 zł, a kontrolę mogą prowadzić pracownicy urzędu miasta i straż gminna; pytania o dokumenty urządzeń warto zadać przed aktem notarialnym.
Sources
- Uchwała nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 24 października 2017 r. — rejestr uchwał Sejmiku (Dz. Urz. Woj. Maz. 2017 poz. 9600)
- Uchwała nr 59/22 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 26 kwietnia 2022 r. — rejestr uchwał Sejmiku (Dz. Urz. Woj. Maz. 2022 poz. 5147)
- Ustawa — Prawo ochrony środowiska, Dz.U. 2025 poz. 647 (Sejm, ELI)
- Ustawa o termomodernizacji i CEEB, Dz.U. 2026 poz. 920 (Sejm, ELI)
- Kodeks wykroczeń, Dz.U. 2026 poz. 1372 (Sejm, ELI)
- Zakaz spalania węgla w Warszawie — opis usługi m.st. Warszawy (Warszawa 19115)
- Uchwała antysmogowa — informacje m.st. Warszawy (portal Eko miasta)
- Poradnik o uchwale antysmogowej dla Mazowsza (strona gminy Piaseczno)