Royal Property
← Dziennik

Kominek, piec i kocioł w domu w Warszawie — co wolno palić po uchwale antysmogowej i o co zapytać przed zakupem

Od 1 października 2023 r. w granicach Warszawy nie wolno palić węglem, a kominek musi spełniać normy ekoprojektu. Jakie dokumenty urządzenia i jakie potwierdzenia sprawdzić, kupując dom z kominkiem, piecem albo kotłem na paliwo stałe.

Od 1 października 2023 r. w granicach Warszawy nie wolno palić węglem, a kominek musi spełniać normy ekoprojektu. Jakie dokumenty urządzenia i jakie potwierdzenia sprawdzić, kupując dom z kominkiem, piecem albo kotłem na paliwo stałe. Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

Kominek w salonie, piec kaflowy w jadalni albo stary kocioł w piwnicy rzadko trafiają do rozmowy o cenie domu. Na zdjęciach ofertowych wyglądają jak atut, a w teczce dokumentów sprzedającego zwykle ich nie ma. Tymczasem na terenie Warszawy od lat obowiązują przepisy, które wprost rozstrzygają, czym wolno w takich urządzeniach palić i jakie urządzenia można w ogóle eksploatować. To nie jest zalecenie ani wytyczna, tylko akt prawa miejscowego, który wiąże każdego, kto urządzenie uruchamia.

Źródłem jest uchwała Sejmiku Województwa Mazowieckiego nr 162/17 z 24 października 2017 r., zmieniona uchwałą nr 59/22 z 26 kwietnia 2022 r. Od 1 października 2023 r. w granicach administracyjnych Warszawy obowiązuje zakaz spalania węgla kamiennego i paliw z niego produkowanych — także w kominkach. Od 1 stycznia 2028 r. (od końca października 2026 r. to nieco ponad 14 miesięcy) w całym województwie kończy się eksploatacja kotłów na paliwo stałe klas 3 i 4, o ile nie spełniają ekoprojektu.

Dla kupującego dom ważniejsze od samych zakazów jest jednak co innego. Uchwała adresuje obowiązki do podmiotu eksploatującego instalację i każe mu wykazać zgodność urządzenia dokumentami. Po akcie notarialnym i wydaniu nieruchomości tym podmiotem zostajesz zwykle Ty. Poniżej opisujemy, co uchwała wymaga, jakie obowiązki wynikają z ustaw towarzyszących i jakie dokumenty warto mieć w teczce transakcyjnej, zanim klucze zmienią właściciela. Opieramy się na tekstach uchwał z rejestru Sejmiku, na tekstach jednolitych ustaw z 2025 i 2026 r. oraz na stronach miasta.

Czym jest uchwała antysmogowa i kogo wiąże

Podstawą jest art. 96 ust. 1 Prawa ochrony środowiska (tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 647): sejmik województwa może wprowadzić ograniczenia lub zakazy w eksploatacji instalacji, w których spala się paliwa. Ustęp 9 tego samego artykułu przesądza o randze takiej uchwały — jest aktem prawa miejscowego, a więc obowiązuje wszystkich na obszarze, którego dotyczy, nie tylko właścicieli domów jednorodzinnych.

Mazowiecka uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego z 2017 r. pod poz. 9600 (uchwała 162/17 w rejestrze Sejmiku). Zmieniła ją uchwała 59/22, opublikowana pod poz. 5147 z 2022 r. (uchwała 59/22 w rejestrze Sejmiku); według Warszawy weszła w życie 14 maja 2022 r. W rejestrze Sejmiku przy uchwale 162/17 widnieje jako zmieniająca wyłącznie uchwała 59/22. Przed decyzją transakcyjną sprawdza się jednak aktualny tekst w Dzienniku Urzędowym, bo akt prawa miejscowego można zmienić w każdej chwili.

Jakich urządzeń dotyczy. Zgodnie z § 2 uchwały chodzi o instalacje, w których spala się paliwa stałe: piece, kominki i kotły (także kotły w zestawach z urządzeniami dodatkowymi). Warunek jest funkcjonalny — instalacja dostarcza ciepło do centralnego ogrzewania lub ciepłej wody albo oddaje je bezpośrednio do pomieszczenia. Miasto opisuje to jako urządzenia o mocy do 1 MW. Uchwała nie rozróżnia domu i apartamentu: liczy się urządzenie, nie rodzaj budynku, więc kominek w lokalu w kamienicy podlega tym samym wymaganiom. Kocioł gazowy, pompa ciepła czy przyłącze do sieci ciepłowniczej nie są instalacjami na paliwo stałe i zakazy paliwowe ich nie obejmują.

Co znaczy „rozpoczęcie eksploatacji”. To pojęcie wyznacza daty graniczne w całej uchwale. Według § 1 ust. 2 jest to pierwsze uruchomienie instalacji w miejscu jej obecnego użytkowania. Nie liczy się więc rok produkcji urządzenia, tylko moment, w którym zaczęło działać tam, gdzie stoi dziś.

Czym wolno palić w Warszawie

Zakazy paliwowe mają dwa poziomy: ogólny dla całego Mazowsza (od 1 lipca 2018 r.) i dodatkowy dla Warszawy (od 1 października 2023 r.).

PaliwoStatusObowiązuje odPodstawa
Muły i flotokoncentraty węglowe oraz mieszanki z nichzakaz1 lipca 2018 r.§ 4 pkt 1 uchwały 162/17
Węgiel brunatny i paliwa z niego produkowanezakaz1 lipca 2018 r.§ 4 pkt 2
Węgiel kamienny sypki o uziarnieniu 0–3 mmzakaz1 lipca 2018 r.§ 4 pkt 3
Paliwa z biomasy o wilgotności roboczej powyżej 20% (np. mokre drewno)zakaz1 lipca 2018 r.§ 4 pkt 4
Węgiel kamienny i paliwa z niego produkowane (wszystkie frakcje), w granicach Warszawyzakaz1 października 2023 r.§ 4a pkt 1 (dodany uchwałą 59/22)

W praktyce oznacza to, że w warszawskim domu po 2023 r. w piecu i kominku, które spełniają wymagania uchwały, wolno spalać drewno, ale suche: zakaz opiera się na wilgotności opału, a nie na gatunku drewna. Węgiel kamienny, także dobrej jakości, jest w granicach miasta zakazany, z zastrzeżeniem wyjątków opisanych niżej. Warszawa podkreśla na swojej stronie, że zakaz obejmuje piece i kominki, a nie tylko kotły centralnego ogrzewania (Warszawa 19115 — zakaz spalania węgla, strona zaktualizowana 23 stycznia 2026 r.).

Wyjątki z § 4b. Zakaz warszawski ma dwa wyjątki dla urządzeń, które działały przed zmianą przepisów. Pierwszy dotyczy instalacji spełniających wymagania ekoprojektu (o nich niżej), których eksploatację rozpoczęto do 1 czerwca 2022 r. — mogą spalać węgiel do czasu ustania żywotności. Drugi obejmuje instalacje spełniające wymagania klasy 5 według normy PN-EN 303-5:2012, uruchomione przed 10 listopada 2017 r. — z tą samą klauzulą. Tekst uchwały nie definiuje, kiedy żywotność „ustaje”, dlatego w sporze o wyjątek liczy się dowód daty uruchomienia i parametrów urządzenia. Dla kupującego wniosek jest praktyczny: jeżeli sprzedający twierdzi, że kocioł „może spalać węgiel, bo stary”, trzeba to poprzeć dokumentem, a nie ustnym zapewnieniem.

Kominek i piec wolnostojący — liczy się ekoprojekt, nie wygląd

Dla kominków i innych urządzeń, które oddają ciepło bezpośrednio do pomieszczenia, kluczowy jest § 6 uchwały. Eksploatować wolno tylko urządzenia, które mieszczą się w progach sprawności sezonowej i dopuszczalnej emisji, wskazanych w załączniku II do rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1185 (ekoprojekt dla lokalnych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe). Ekoprojekt to unijny zestaw wymagań sprawnościowych i emisyjnych dla urządzeń grzewczych; uchwała robi z niego warunek lokalny. Według poradnika o uchwale, opublikowanego na stronie gminy Piaseczno, pod te przepisy podpadają także piece kaflowe (poradnik o uchwale antysmogowej dla Mazowsza).

Terminy zależą od daty uruchomienia. Dla urządzeń uruchomionych po wejściu uchwały w życie wymagania obowiązują od razu. Rozłożone w czasie terminy z § 10 dotyczą wyłącznie tych, które działały wcześniej. W przypadku kominków uruchomionych przed wejściem uchwały w życie (miasto podaje datę 11 listopada 2017 r.) wymóg ekoprojektu obowiązuje od 1 stycznia 2023 r. Wyjątek dotyczy kominka, który wyposażono w urządzenie ograniczające emisję pyłu do wartości z załącznika II pkt 2 lit. a rozporządzenia 2015/1185. Starszy kominek, który nie spełnia ekoprojektu, może więc dalej działać, jeżeli ma takie doposażenie.

Doposażenie to jedyna ścieżka, jaką uchwała przewiduje dla starego kominka bez ekoprojektu. Ma konsekwencję dowodową: tak samo jak sam kominek, trzeba je udokumentować.

Dokument zamiast domniemania. Według § 7 uchwały podmiot eksploatujący instalację jest zobowiązany wykazać spełnianie wymagań, przedstawiając dokumenty. Uchwała wymienia w szczególności dokumentację techniczną urządzenia albo instrukcję dla instalatorów i użytkowników, w której producent podaje dane o ekoprojekcie. Dokumentacja pełni więc rolę podobną do dowodu rejestracyjnego samochodu: dopóki jej nie ma, trudno wykazać, że urządzenie jest dopuszczone do eksploatacji. Kominek otwarty z lat 90., wolnostojący piec bez instrukcji albo wkład z nieznanej serii to sytuacje, w których pytanie o papiery waży więcej niż pytanie o wygląd.

Kocioł na paliwo stałe — klasy 3, 4 i 5 oraz data 1 stycznia 2028 r.

Instalacje dostarczające ciepło do centralnego ogrzewania lub ciepłej wody, czyli w praktyce kotły, podlegają § 5 uchwały: wolno eksploatować wyłącznie takie, które spełniają ekoprojekt z rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1189 dla kotłów na paliwo stałe. Dla kotłów działających przed wejściem uchwały w życie § 10 pkt 2 przewiduje dwa terminy:

  • od 1 stycznia 2023 r. wymóg obowiązuje kotły niespełniające parametrów klasy 3, 4 ani 5 według normy PN-EN 303-5:2012 — czyli najstarsze, bezklasowe urządzenia,
  • od 1 stycznia 2028 r. wymóg obowiązuje również kotły klasy 3 i 4, co oznacza koniec ich eksploatacji, o ile nie spełniają ekoprojektu.

Dla kotłów klasy 5 uruchomionych przed 10 listopada 2017 r. § 10 nie ustala terminu końcowego; miasto i poradnik opisują to jako prawo do eksploatacji do końca żywotności urządzenia. Poradnik zwraca uwagę, że klasa 5 nie jest tym samym co ekoprojekt: to dwa różne zestawy kryteriów, a norma PN-EN 303-5:2012 jest normą dobrowolną. Według poradnika informacja o klasie znajduje się na tabliczce znamionowej kotła i w jego instrukcji, a kocioł bez takiej informacji nie spełnia kryteriów żadnej z klas.

Dla domu kupowanego dziś data 1 stycznia 2028 r. jest jedynym „zegarem”, który naprawdę tyka. Kocioł klasy 3 albo 4, który w momencie zakupu działa bez zastrzeżeń, od tej daty przestaje spełniać wymóg, jeśli nie jest urządzeniem z ekoprojektem (na koniec października 2026 r. zostaje do niej nieco ponad 14 miesięcy). Wymiana źródła ciepła w domu to duży wydatek, dlatego pytanie o klasę kotła ma sens przed aktem, a nie po wprowadzeniu się.

Dom nowo budowany — sieć ciepłownicza zamiast kotła

Uchwała 59/22 dodała § 6a, który dotyczy domów budowanych od nowa. Jeśli wniosek o pozwolenie na budowę albo zgłoszenie złożono po 1 stycznia 2023 r., instalacji na paliwa stałe w takim budynku eksploatować nie wolno, gdy da się go technicznie przyłączyć do sieci ciepłowniczej biegnącej tuż przy granicy działki inwestora.

Paragraf 6b wskazuje, czym udowodnić, że przyłączenie nie było możliwe: dokumentem operatora sieci albo oświadczeniem projektanta. Dokument dołącza się do wniosku o pozwolenie na budowę, na podstawie art. 33 ust. 2 pkt 10 Prawa budowlanego. Skutek dla kupującego: w domu z pozwoleniem z lat 2023–2026, w którym stoi kocioł lub kominek na paliwo stałe, ten dokument powinien leżeć w dokumentacji projektowej. Jeżeli go brak, a sieć biegnie przy działce, pytanie o dopuszczalność tej instalacji jest uzasadnione. Ogólne różnice między zakupem domu a apartamentu opisaliśmy w tekście o zakupie domu lub willi premium.

Deklaracja w CEEB i protokoły kominowe

Obok uchwały działa drugi, ogólnopolski reżim: Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB), prowadzona na podstawie ustawy o termomodernizacji, której tekst jednolity z lipca 2026 r. opublikowano jako Dz.U. 2026 poz. 920. Art. 27g nakłada na właściciela albo zarządcę budynku lub lokalu obowiązek zgłoszenia źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. Deklarację kieruje się do urzędu gminy (w Warszawie — do prezydenta miasta) w ciągu 14 dni od pierwszego uruchomienia źródła. Tak samo liczony jest termin po zmianie danych o liczbie, rodzaju, przeznaczeniu i paliwach urządzeń. Deklarację składa się elektronicznie albo na papierze, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie.

Niezłożenie deklaracji w terminie jest wykroczeniem zagrożonym grzywną (art. 27h). Ustawa przewiduje, że sprawca nie podlega karze, jeżeli złoży deklarację po terminie, ale przed dniem, w którym organ dowiedział się o wykroczeniu.

CEEB gromadzi nie tylko deklaracje. Art. 27a ust. 2 wymienia też wyniki kontroli: między innymi kontroli przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego, kontroli stanu systemu ogrzewania oraz czynności kontrolnych sprawdzających spełnianie wymagań uchwały antysmogowej. Z punktu widzenia kupującego oznacza to, że historia źródła ciepła ma w ewidencji swój ślad, a sprzedający powinien umieć pokazać deklarację i protokoły. Jak źródło ciepła wpływa na świadectwo charakterystyki energetycznej, wyjaśniamy w tekście o świadectwie energetycznym przy zakupie premium.

Kontrole i sankcje

Naruszenie uchwały jest wykroczeniem. Art. 334 Prawa ochrony środowiska przewiduje karę grzywny dla każdego, kto nie przestrzega ograniczeń, nakazów lub zakazów z uchwały sejmiku podjętej na podstawie art. 96. Zakres grzywny wynika z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń: od 20 do 5000 zł (Dz.U. 2026 poz. 1372). Warszawa informuje, że naruszenie uchwały może skutkować mandatem do 500 zł albo grzywną do 5000 zł (informacje miasta o uchwale antysmogowej).

Kontrolę sprawują organy gminy. Zgodnie z art. 379 Prawa ochrony środowiska prezydent miasta (w Warszawie) może upoważnić do kontroli pracowników urzędu albo funkcjonariuszy straży gminnej. Kontrolujący może żądać pisemnych lub ustnych informacji oraz okazania dokumentów związanych z tematem kontroli, a na teren nieruchomości, na której nie prowadzi się działalności gospodarczej, wchodzi w godzinach od 6 do 22. Kontrolowana osoba fizyczna jest obowiązana umożliwić przeprowadzenie kontroli.

Uchwała adresuje obowiązki do „podmiotów eksploatujących instalacje” (§ 3), nie do tych, którzy urządzenie kiedyś zamontowali. Pytanie o dokument i o stan urządzenia kieruje się więc do osoby, która urządzenie uruchamia. Jak rozłożyć odpowiedzialność za ewentualne wcześniejsze naruszenia między sprzedającego a kupującego, to pytanie do notariusza lub radcy prawnego, a nie do agenta nieruchomości.

Dokumenty i pytania przed zakupem domu

Poniższa lista wynika wprost z przepisów opisanych wyżej. Ma służyć do rozmowy ze sprzedającym i do przeglądu dokumentów, a nie zastępuje oględzin technicznych — o tym, co obejmuje taka inspekcja, piszemy w tekście o audycie technicznym nieruchomości premium.

  1. Inwentarz źródeł ciepła. Jakie urządzenia grzewcze są w domu: kocioł (jakiego paliwa), kominek, piec kaflowy lub wolnostojący, pompa ciepła, przyłącze do sieci. Uchwała dotyczy tylko urządzeń spalających paliwa stałe.
  2. Data uruchomienia każdego urządzenia na paliwo stałe. To ona rozstrzyga o terminach i wyjątkach (10 listopada 2017 r., 1 czerwca 2022 r., 1 stycznia 2023 r.). Przy przenoszonych urządzeniach liczy się uruchomienie w obecnym miejscu.
  3. Dokumentacja techniczna lub instrukcja z danymi o ekoprojekcie (§ 7). Brak dokumentu nie jest dowodem, że urządzenie jest niezgodne, ale utrudnia wykazanie zgodności.
  4. Klasa kotła według PN-EN 303-5:2012 z tabliczki znamionowej lub instrukcji; dla klas 3 i 4 — plan wobec daty 1 stycznia 2028 r.
  5. Dokument o doposażeniu kominka w urządzenie ograniczające emisję pyłu, jeśli kominek jest starszy niż uchwała i nie ma ekoprojektu.
  6. Deklaracja w CEEB i potwierdzenie jej złożenia (art. 27g), a po każdej zmianie źródła ciepła — nowa deklaracja.
  7. Protokoły kontroli przewodów kominowych, które trafiają do systemu CEEB (art. 27a ust. 2).
  8. W domu z pozwoleniem po 1 stycznia 2023 r. — dokument o braku możliwości przyłączenia do sieci ciepłowniczej albo informacja o przyłączu (§ 6b).
  9. Rodzaj i wilgotność opału. Jeżeli dom jest sprzedawany z zapasem drewna, zakazany jest opał o wilgotności powyżej 20%, a nie samo drewno.
  10. Zakres zapewnień sprzedającego w umowie przedwstępnej i w akcie — tu pomaga notariusz. Które oświadczenia o instalacjach mają sens, zależy od konkretnego urządzenia i dokumentów.

Gdy urządzenie nie spełnia wymagań — wymiana i wsparcie miasta

Jeżeli przegląd pokazuje, że urządzenie nie spełnia wymagań albo zbliża się do granicznej daty, kupujący staje przed wyborem: wymiana, doposażenie albo wyłączenie z eksploatacji. Warszawa prowadzi programy dofinansowania wymiany źródeł ciepła, a jej strona o zakazie spalania węgla opisuje kryteria. Według informacji miasta (stan na 23 stycznia 2026 r.) wsparcie dotyczy nieruchomości ogrzewanych głównie jednym z trzech źródeł: kotłem gazowym użytkowanym od co najmniej 10 lat albo z otwartą komorą spalania, kotłem na olej opałowy albo paleniskiem lub kotłem na paliwo stałe klas 3–5. Zamiast nich miasto wskazuje m.in. pompę ciepła powietrze–woda, gruntową pompę ciepła, indywidualny węzeł cieplny i ogrzewanie elektryczne.

Miasto informuje także o ogólnopolskim programie „Czyste Powietrze”, który w stolicy obsługuje wojewódzki fundusz ochrony środowiska, oraz o możliwości łączenia dotacji miejskich z dotacjami tego programu. Bezpłatni doradcy energetyczni miasta dyżurują w siedmiu dzielnicach, wśród nich na Mokotowie, Ursynowie i Wawrze. Zasady naborów i kryteria zmieniają się, więc przed planowaniem wymiany sprawdza się aktualny regulamin programu na stronach miasta i funduszu. Nie przedstawiamy tu kalkulacji kosztów ani zwrotu z inwestycji — to wykracza poza opis stanu prawnego.

Podsumowanie

  • Uchwała antysmogowa dla Mazowsza (162/17 ze zmianą 59/22) jest aktem prawa miejscowego i obejmuje piece, kominki i kotły na paliwa stałe — w domu i w apartamencie.
  • W granicach Warszawy od 1 października 2023 r. obowiązuje zakaz węgla kamiennego i paliw z niego produkowanych, także w kominkach; od 2018 r. zakazane jest drewno o wilgotności powyżej 20%.
  • Kominek i piec wolnostojący muszą spełniać ekoprojekt z rozporządzenia 2015/1185; starszy kominek może działać, jeśli doposażono go w urządzenie ograniczające emisję pyłu.
  • Kotły klasy 3 i 4 mają termin 1 stycznia 2028 r.; kotły klasy 5 uruchomione przed 10 listopada 2017 r. mogą według miasta pracować do końca żywotności.
  • Obowiązek wykazania zgodności dokumentami (§ 7) spoczywa na podmiocie eksploatującym instalację, czyli zwykle po transakcji na nabywcy domu.
  • Ustawa o CEEB wymaga deklaracji o źródłach ciepła w ciągu 14 dni od uruchomienia lub zmiany; w ewidencji gromadzone są też wyniki kontroli przewodów kominowych.
  • Naruszenie uchwały grozi grzywną od 20 do 5000 zł, a kontrolę mogą prowadzić pracownicy urzędu miasta i straż gminna; pytania o dokumenty urządzeń warto zadać przed aktem notarialnym.

Sources