Royal Property
← Dziennik

Obowiązkowe kontrole stanu technicznego budynku — co GUNB przypomniał w październiku 2026 i co z tego wynika w transakcji premium

Dwa komunikaty z października 2026 przypominają o kontrolach z art. 62 Prawa budowlanego. Kogo obowiązują, co obejmuje kontrola roczna i pięcioletnia, jakie sankcje przewiduje ustawa i jakie dokumenty zostają po kontroli w budynku.

Dwa komunikaty z października 2026 przypominają o kontrolach z art. 62 Prawa budowlanego. Kogo obowiązują, co obejmuje kontrola roczna i pięcioletnia, jakie sankcje przewiduje ustawa i jakie dokumenty zostają po kontroli w budynku. Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

W październiku 2026 roku Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego opublikował na stronie GUNB dwa komunikaty skierowane do właścicieli i zarządców obiektów. Pierwszy, z 9 października, przypomina o drugiej w tym roku kontroli obiektów wielkopowierzchniowych, którą trzeba wykonać do 30 listopada. Drugi, z 16 października, dotyczy utrzymania dachów i odwodnienia w okresie intensywnych opadów deszczu i śniegu.

Komunikaty nie wprowadzają nowych obowiązków. Przypominają te, które wynikają z art. 61 i 62 Prawa budowlanego w brzmieniu tekstu jednolitego z Dz.U. 2026 poz. 524. Dla kogoś, kto kupuje albo sprzedaje nieruchomość premium w Warszawie, ten przypomnieniowy charakter ma praktyczną stronę: kontrole okresowe zostawiają w budynku dokumentację — protokoły, zalecenia, wpisy w książce obiektu — a ona opisuje stan techniczny budynku niezależnie od materiałów sprzedażowych.

Porządkujemy trzy pytania: kogo dotyczą kontrole, na czym polegają i co grozi za ich zaniechanie. Na końcu przechodzimy do tego, co z tych przepisów wynika przy zakupie, sprzedaży i najmie.

Co GUNB przypomniał w październiku 2026 roku

Oba komunikaty mają inny zakres, więc rozdzielamy je od razu.

1. Komunikat z 9 października — druga kontrola obiektów wielkopowierzchniowych. Dotyczy budynków o powierzchni zabudowy ponad 2000 m² oraz innych obiektów, których dach ma ponad 1000 m². Właściciel lub zarządca zapewnia w roku dwie kontrole: pierwszą do 31 maja, drugą do 30 listopada. GINB zwraca uwagę na obowiązek zawiadomienia organu nadzoru budowlanego w ciągu 7 dni od zakończenia kontroli, i to nawet wtedy, gdy nie znaleziono żadnych uszkodzeń. Przy elektronicznej książce obiektu zawiadomienie przechodzi przez system c-KOB, w pozostałych przypadkach wysyła się je na piśmie. Szczegóły są w komunikacie GINB z 9 października 2026 (gov.pl).

2. Komunikat z 16 października — dachy, rynny i śnieg. Jesienią opadające liście zatykają rynny, wpusty i odpływy, a zimą zalegający śnieg dokłada obciążenia konstrukcji dachu. GINB wymienia, co sprawdzać i czyścić: rynny, wyloty przelewowe i awaryjne, kanały odpływowe, kratki ściekowe. Po ulewie zaleca ocenę wizualną pokrycia dachu pod kątem niecek, zastojów wody i przecieków, a przy zaleganiu wody — sprawdzenie spadków i ewentualnego ugięcia konstrukcji. Zimą nie wolno dopuszczać do przeciążenia konstrukcji zalegającym śniegiem, a sople i nawisy nad chodnikami trzeba usuwać z zachowaniem zasad BHP. Tekst jest dostępny jako komunikat GINB z 16 października 2026 (gov.pl).

Podstawą pierwszego komunikatu jest kontrola z art. 62 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W drugim GINB wskazuje jako podstawę prawną art. 61 pkt 2 — obowiązek zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu w razie zjawisk takich jak intensywne opady — a w wyciągu z przepisów karnych przywołuje art. 91a. To różnica warta odnotowania: komunikat z 16 października nie przypomina wprost kontroli rocznej, tylko bieżące utrzymanie obiektu. Oba obowiązki stykają się jednak w jednym miejscu, bo kontrola roczna obejmuje m.in. pokrycia dachowe i odwodnienie, a art. 62 ust. 1 pkt 4 wymaga dodatkowej kontroli każdorazowo wtedy, gdy zjawisko atmosferyczne uszkodzi obiekt albo bezpośrednio mu zagrozi.

Kogo dotyczy obowiązek kontroli

Art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego adresuje obowiązek do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. GUNB na stronie o kontrolach stanu technicznego podkreśla, że odpowiedzialność wiąże się z utrzymaniem obiektu, a nie z samym prawem własności. Podmiotem zobowiązanym jest właściciel lub zarządca całego obiektu — nie właściciel ani najemca pojedynczego lokalu w tym obiekcie.

W budynku z wyodrębnionymi lokalami obiektem jest cały budynek, więc kontrole zamawia ten, kto zarządza nieruchomością wspólną. Ustawa o własności lokali pozwala właścicielom powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej (art. 18 ust. 1), a zarząd wspólnoty kieruje jej sprawami i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 21 ust. 1). Podział ról w konkretnym budynku zależy od uchwał i umowy o zarządzanie.

Zakres obowiązków różni się w zależności od rodzaju budynku:

Rodzaj nieruchomościKontrola rocznaKontrola pięcioletniaKsiążka obiektu
Budynek wielorodzinny, kamienica, apartamentowiecpełny zakres z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i ctaktak
Budynek o powierzchni zabudowy ponad 2000 m² (inny obiekt: dach ponad 1000 m²)dwa razy w roku: do 31 maja i do 30 listopadataktak
Dom jednorodzinnybez lit. a; lit. b i c (urządzenia ochrony środowiska, instalacje gazowe i przewody kominowe) obowiązujątak, razem z instalacją elektryczną i piorunochronnąnie (art. 60b ust. 2 pkt 1 lit. a)

Dwie uwagi do tabeli. Po pierwsze, wyłączenie domów jednorodzinnych z art. 62 ust. 2 dotyczy wyłącznie rocznego sprawdzenia elementów narażonych na wpływy atmosferyczne (lit. a). Reszta obowiązków pozostaje, co potwierdza zarówno GUNB, jak i omówienie w Bezprawniku z 2023 roku. Po drugie, kategoria obiektów wielkopowierzchniowych jest zdefiniowana powierzchnią zabudowy, nie funkcją. Lista w komunikacie GINB (obiekty sportowe, hale targowe i magazynowe, centra handlowe) zaczyna się od słów „m.in.”, jest więc przykładowa; duży budynek mieszkalny o odpowiedniej powierzchni zabudowy mieści się w tym samym przepisie. GUNB zaznacza jeszcze, że powierzchnię liczy się dla obiektu samodzielnego konstrukcyjnie: budynek podzielony dylatacjami od fundamentu po dach na części, z których żadna nie przekracza 2000 m², nie podlega kontroli dwa razy w roku, tylko rocznej.

Przy najmie sytuację komplikuje art. 70 ust. 1: obowiązek usunięcia stwierdzonych uszkodzeń spoczywa na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku, na którym ciążą obowiązki napraw „określone w przepisach odrębnych bądź umowach”. Umowa najmu może więc rozdzielić naprawy, ale obowiązek zapewnienia samej kontroli pozostaje, według GUNB, po stronie właściciela lub zarządcy.

Na czym polegają kontrole okresowe

Art. 62 ust. 1 przewiduje kilka rodzajów kontroli. Wymieniamy je w kolejności ustawy.

  1. Kontrola roczna (pkt 1). Obejmuje sprawdzenie stanu technicznego trzech grup elementów: (a) elementów budynku i instalacji narażonych na wpływy atmosferyczne, (b) instalacji i urządzeń ochrony środowiska, (c) instalacji gazowych i przewodów kominowych — dymowych, spalinowych i wentylacyjnych. GUNB opisuje zakres części (a) jako m.in. zewnętrzne warstwy ścian, attyki, gzymsy, balkony i loggie, balustrady, pokrycia dachowe, odwodnienie z obróbkami blacharskimi, instalacje c.o. i ciepłej wody, zabezpieczenia przeciwpożarowe oraz kanalizację odprowadzającą ścieki. Według GUNB kontrolę wykonuje się raz w każdym roku kalendarzowym, a odstęp od poprzedniej nie musi wynosić 365 dni.
  2. Kontrola pięcioletnia (pkt 2). Sprawdza stan techniczny i przydatność obiektu do użytkowania, jego estetykę i otoczenie, a także instalację elektryczną i piorunochronną: połączenia, osprzęt, zabezpieczenia, środki ochrony od porażeń, oporność izolacji i uziemienia. GUNB dopuszcza, by w roku, w którym przypada termin pięcioletni, odbyła się jedna wspólna kontrola z jednym protokołem pokrywającym oba zakresy.
  3. Kontrola dwa razy w roku (pkt 3). Dotyczy obiektów wielkopowierzchniowych, w zakresie kontroli rocznej, w terminach do 31 maja i do 30 listopada.
  4. Kontrola bezpiecznego użytkowania (pkt 4). Wykonuje się ją każdorazowo po zdarzeniu opisanym w art. 61 pkt 2: wyładowaniach atmosferycznych, wstrząsach, silnych wiatrach, intensywnych opadach, osuwiskach, pożarze czy powodzi — jeśli doszło do uszkodzenia obiektu lub bezpośredniego zagrożenia nim.
  5. Kontrola po zgłoszeniu ingerencji (pkt 4a). Gdy mieszkańcy lokalu zgłoszą nieuzasadnione technicznie ingerencje lub naruszenia, przez które obiekt przestaje spełniać wymagania z art. 5 ust. 2, właściciel lub zarządca ma na kontrolę 3 dni od zgłoszenia (art. 62 ust. 2a).

Kto może kontrolować? Zasadą jest osoba z uprawnieniami budowlanymi w odpowiedniej specjalności (art. 62 ust. 4). Instalacje elektryczne, piorunochronne i gazowe mogą kontrolować także osoby ze świadectwami kwalifikacyjnymi do dozoru nad urządzeniami, instalacjami i sieciami energetycznymi oraz gazowymi (ust. 5). W przypadku przewodów kominowych podział jest taki: dymowe, a także spalinowe i wentylacyjne z ciągiem grawitacyjnym kontroluje mistrz w rzemiośle kominiarskim albo osoba z uprawnieniami budowlanymi; kominy przemysłowe, wolno stojące i z ciągiem wymuszonym mechanicznie — wyłącznie osoba z uprawnieniami budowlanymi (ust. 6). Jedna kontrola roczna może więc angażować kilku specjalistów, co ma znaczenie przy czytaniu dokumentacji: protokół kominiarza nie jest całą kontrolą roczną.

Protokół, książka obiektu i zalecenia po kontroli

Z każdej kontroli osoba kontrolująca sporządza protokół. Art. 62a ust. 2 wylicza jego minimalną zawartość: datę kontroli, imię i nazwisko kontrolującego z numerem i specjalnością uprawnień, dane właściciela lub zarządcy, identyfikację obiektu, zakres kontroli, ustalenia z ewentualnymi nieprawidłowościami, zalecenia oraz zakres niewykonanych zaleceń z poprzednich kontroli. Zalecenia muszą wskazywać czynności naprawcze i terminy ich wykonania. W wywiadzie opublikowanym w 2023 roku w Inżynierze Budownictwa pytanie redakcji odnosiło się do ustaleń GUNB, według których znaczna część analizowanych protokołów nie miała wszystkich tych elementów. Sama obecność kartki z podpisem nie rozstrzyga więc, czy protokół spełnia wymogi.

Protokół z kontroli przewodów kominowych ma osobny reżim: art. 62a ust. 5 nakazuje sporządzać go w formie dokumentu elektronicznego w systemie obsługującym centralną ewidencję emisyjności budynków (CEEB). Wyjątki dotyczą m.in. terenów zamkniętych.

Dla budynków, które podlegają obowiązkowi prowadzenia książki obiektu budowlanego, dochodzi wpis. Osoba kontrolująca wpisuje informację o kontroli do książki w ciągu 7 dni od jej zakończenia (art. 62b ust. 1). Książkę zakłada i prowadzi się co do zasady w postaci elektronicznej w systemie c-KOB (art. 60h ust. 1), a właściciel lub zarządca wskazuje w niej osobę fizyczną odpowiedzialną za jej prowadzenie (art. 60d). Książka obejmuje m.in. informacje o obiekcie, kontrole z art. 62, ekspertyzy, roboty budowlane po oddaniu do użytkowania i decyzje organów (art. 60a). Domów jednorodzinnych obowiązek jej prowadzenia nie obejmuje.

Najważniejsza jest konsekwencja zaleceń. Przy kolejnej kontroli sprawdza się wykonanie zaleceń z poprzedniej (art. 62 ust. 1a), a niewykonane trafiają do protokołu. Uszkodzenia i braki mogące zagrażać życiu, zdrowiu, mieniu lub środowisku — w szczególności przez katastrofę budowlaną, pożar, wybuch, porażenie prądem albo zatrucie gazem — trzeba usunąć w czasie kontroli lub bezpośrednio po niej (art. 70 ust. 1). Obowiązek ten potwierdza się w protokole, a jego kopię kontrolujący bezzwłocznie przesyła organowi nadzoru budowlanego, który po jej otrzymaniu przeprowadza własną kontrolę, czy usterki usunięto (art. 70 ust. 2).

Co grozi za brak kontroli lub zaniedbanie

Ustawa przewiduje kilka odrębnych konsekwencji. Dotyczą różnych obowiązków, więc opisujemy je osobno.

  1. Grzywna za niewykonanie kontroli — art. 93 pkt 8. Podlega jej ten, kto nie spełnia obowiązku z art. 62 ust. 1 pkt 1–4a albo z art. 62b (wpis do książki i zawiadomienie organu). To wykroczenie, a sprawy orzeka się według Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 94). Prawo budowlane nie podaje kwoty. Zgodnie z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń grzywnę wymierza się w wysokości od 20 do 5000 zł, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Odrębnie art. 93 pkt 9 przewiduje grzywnę za niedopełnienie obowiązków związanych z książką obiektu (założenie, wyznaczenie osoby prowadzącej, wpisy w terminie, zamknięcie, udostępnianie) oraz z przechowywaniem dokumentacji obiektu.
  2. Odpowiedzialność za zaniedbanie utrzymania — art. 91a. Kto wbrew art. 61 nie utrzymuje obiektu w należytym stanie technicznym albo nie zapewnia bezpiecznego użytkowania, podlega grzywnie w wysokości co najmniej 100 stawek dziennych albo karze ograniczenia lub pozbawienia wolności na czas do jednego roku. To czyn zagrożony znacznie surowiej niż wykroczenie z pkt 8. Stawkę dzienną sąd ustala w granicach od 10 do 2000 zł (art. 33 § 3 Kodeksu karnego). GUNB na swojej stronie łączy art. 91a także z sytuacją, w której właściciel nie zapewnia wykonania okresowej kontroli.
  3. Decyzje nadzoru budowlanego. Jeśli stan techniczny może zagrażać życiu, zdrowiu, mieniu lub środowisku, organ nakazuje przeprowadzenie kontroli i może żądać ekspertyzy (art. 62 ust. 3). Przy stwierdzeniu nieprawidłowości wydaje decyzję o ich usunięciu z terminem (art. 66 ust. 1) i może zakazać użytkowania obiektu lub jego części do czasu naprawy; gdy obiekt może zagrażać życiu, zdrowiu, mieniu lub środowisku albo jest tak użytkowany, decyzja o zakazie podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 66 ust. 2).
  4. Nieusunięcie uszkodzeń po kontroli — art. 92 ust. 1 pkt 2. Kto nie spełnia obowiązku z art. 70 ust. 1, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
  5. Odpowiedzialność cywilna — art. 434 Kodeksu cywilnego. Za szkodę wyrządzoną zawaleniem się budowli lub oderwaniem się jej części odpowiada samoistny posiadacz budowli, chyba że przyczyną zdarzenia nie było ani niedostateczne utrzymanie budowli, ani wada powstała przy jej wznoszeniu. Przepis odwołuje się wprost do utrzymania budowli, więc dokumentacja kontroli może mieć znaczenie także poza relacją z nadzorem budowlanym.

Co to znaczy w transakcji premium

Dokumentacja z kontroli okresowych jest jednym z dokumentów, o które kupujący może poprosić przy ocenie stanu technicznego budynku. Art. 65 Prawa budowlanego wymienia jako adresatów udostępnianych dokumentów organy nadzoru budowlanego i inne organy uprawnione do kontroli utrzymania obiektów; o wglądzie kupującego przepis nie wspomina. Prośba o protokoły jest więc elementem procesu sprzedaży, który strony ustalają między sobą — przez sprzedającego albo zarząd wspólnoty.

1. Apartament w budynku wspólnoty. Interesują nas ostatnie protokoły: roczny, pięcioletni i kominowy, wpis w c-KOB oraz sekcja o niewykonanych zaleceniach (art. 62a ust. 2 pkt 9). Zalecenie naprawy attyki lub obróbek blacharskich, które wraca w kolejnych protokołach bez adnotacji o wykonaniu, to informacja o przyszłych kosztach wspólnoty, czyli o presji na fundusz remontowy. Jak go czytać, opisaliśmy w tekście o funduszu remontowym i due diligence wspólnoty. Kontrola okresowa nie jest przy tym tym samym, co badanie zamawiane przez kupującego — różnicę omawiamy w materiale o inspekcji technicznej apartamentu przed zakupem: pierwsza jest obowiązkiem właściciela lub zarządcy, druga narzędziem kupującego.

2. Dom lub willa. Brak książki obiektu i brak rocznej kontroli elementów atmosferycznych nie oznaczają braku dokumentów. Dom jednorodzinny podlega kontroli rocznej instalacji gazowych i kominów oraz kontroli pięcioletniej z instalacją elektryczną i piorunochronną. Protokół z kontroli przewodów kominowych powinien istnieć w formie elektronicznej w systemie CEEB. Pozostałe różnice prawne między domem a apartamentem opisujemy w tekście o zakupie domu lub willi premium.

3. Kamienica i cały budynek. Nabywca całego budynku zostaje jego właścicielem w rozumieniu art. 62 i od tego dnia jest adresatem obowiązków oraz sankcji. Obejmuje to pełny zakres kontroli rocznej, pięcioletnią, książkę obiektu, a przy odpowiednio dużej powierzchni zabudowy także dwie kontrole w roku z zawiadomieniem organu. Pozostałe elementy badania takiego zakupu zebraliśmy w tekście o kamienicy w Warszawie i tym, co sprawdzić przed zakupem.

4. Sprzedający. Komplet protokołów, aktualny wpis w c-KOB i informacja o wykonaniu zaleceń pozwalają odpowiedzieć na pytania o stan techniczny jednym dokumentem. Brak protokołów z ostatnich lat jest z kolei informacją o budynku, którą kupujący może uwzględnić w ocenie oferty.

5. Najem. Skoro art. 70 ust. 1 odsyła do umów, zakres napraw po kontroli może być w umowie najmu rozdzielony między właściciela a najemcę. Sama kontrola pozostaje, według GUNB, obowiązkiem właściciela lub zarządcy.

Nieporozumienia i terminy do końca roku

Wokół kontroli okresowych krążą trzy uproszczenia.

  • „Przegląd kominiarski to cała kontrola.” Kominiarz kontroluje przewody kominowe, czyli część jednej z trzech grup kontroli rocznej (lit. c, która obejmuje też instalację gazową). Dachy, balkony, odwodnienie i instalacje wymagają osób z innymi uprawnieniami.
  • „Dom jednorodzinny jest zwolniony.” Zwolnienie z art. 62 ust. 2 dotyczy tylko lit. a kontroli rocznej. Gaz, kominy, urządzenia ochrony środowiska i kontrola pięcioletnia pozostają.
  • „Protokół to formalność.” Art. 62a określa jego minimalną zawartość, a zalecenia z terminami uruchamiają obowiązki z art. 70 oraz kontrolę organu po otrzymaniu kopii protokołu.

Co zostaje do końca roku? Dla obiektów wielkopowierzchniowych — druga kontrola do 30 listopada i zawiadomienie organu w ciągu 7 dni od jej zakończenia. Dla pozostałych budynków — kontrola roczna w roku kalendarzowym, więc jeśli żadna jeszcze się w 2026 roku nie odbyła, rok kończy się 31 grudnia. Dla każdego obiektu — bieżące sprawdzanie rynien, wylotów i kratek przed zimą, o czym przypomina komunikat z 16 października.

Podsumowanie

  • Komunikaty GINB z 9 i 16 października 2026 roku przypominają obowiązki istniejące, nie tworzą nowych: pierwszy dotyczy art. 62 ust. 1 pkt 3, drugi art. 61 pkt 2.
  • Obowiązek kontroli spoczywa na właścicielu lub zarządcy obiektu, nie na właścicielu ani najemcy pojedynczego lokalu; w budynku wspólnoty adresatem jest podmiot zarządzający nieruchomością wspólną.
  • Podstawowy układ to kontrola roczna (elementy narażone na wpływy atmosferyczne, ochrona środowiska, gaz i kominy) oraz pięcioletnia z instalacją elektryczną i piorunochronną; obiekty o powierzchni zabudowy ponad 2000 m² kontroluje się dwa razy w roku.
  • Domy jednorodzinne są zwolnione wyłącznie z rocznej kontroli elementów atmosferycznych oraz z prowadzenia książki obiektu.
  • Za niewykonanie kontroli grozi grzywna z art. 93 pkt 8 (w trybie wykroczeniowym od 20 do 5000 zł), a za zaniedbanie utrzymania lub bezpieczeństwa — odpowiedzialność z art. 91a, w tym kara pozbawienia wolności do roku.
  • Po kontroli zostają protokół, wpis w c-KOB oraz zalecenia z terminami; ich status pokazuje, jakie prace czekają budynek.
  • Przy zakupie dokumentacja kontroli jest jednym z dokumentów o stan techniczny budynku, o które kupujący może poprosić; art. 65 Prawa budowlanego wymienia z nazwy organy kontrolujące, a nie kupującego.

Sources