Royal Property
← Dziennik

Czujki dymu i czadu w domu i mieszkaniu — terminy z rozporządzenia ppoż., kominy i pytania przed zakupem

Od 23 grudnia 2024 r. obowiązuje § 28a rozporządzenia ppoż.: czujki dymu i czadu w lokalach mieszkalnych. Które terminy już biegną, gdzie czujka CO jest wymagana i co sprawdzić przed zakupem.

Od 23 grudnia 2024 r. obowiązuje § 28a rozporządzenia ppoż.: czujki dymu i czadu w lokalach mieszkalnych. Które terminy już biegną, gdzie czujka CO jest wymagana i co sprawdzić przed zakupem. Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

Sezon grzewczy trwa od 1 października do 31 marca, a według danych MSWiA najwięcej zdarzeń z tlenkiem węgla przypada na styczeń (531 w 2024 r.), najmniej na wrzesień (190). W grudniu 2024 r. zmieniło się przy tym jedno z rozporządzeń, o którym przy zakupie nieruchomości mówi się najrzadziej: rozporządzenie MSWiA o ochronie przeciwpożarowej budynków. Dodany do niego § 28a nakazuje wyposażać lokale mieszkalne w autonomiczne czujki dymu, a pomieszczenia, w których spala się paliwo — w czujki tlenku węgla.

Terminy rozłożono na kilka lat. Dla lokali z usługami hotelarskimi termin upłynął 30 czerwca 2026 r. Dla mieszkań użytkowanych w dniu wejścia przepisów w życie wypada 1 stycznia 2030 r. Dla lokali oddanych do używania później Państwowa Straż Pożarna wskazuje termin od pierwszego dnia eksploatacji. Prasa streszcza te zasady różnie, a miejscami błędnie, więc poniżej opieramy się na tekście rozporządzenia, a komunikaty PSP traktujemy jako wykładnię organu, nie jako przepis.

Czujka i przegląd komina to dwa odrębne obowiązki, które wynikają z różnych aktów prawnych i które łatwo pomylić. Na końcu tekstu jest lista pytań, które da się zadać sprzedającemu, deweloperowi albo zarządcy przed podpisaniem aktu.

Co dokładnie zmieniło się 23 grudnia 2024 roku

Rozporządzenie zmieniające ogłoszono 22 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1716), a w życie weszło po 30 dniach, czyli 23 grudnia 2024 r. Zmienia ono rozporządzenie z 7 czerwca 2010 r., którego aktualny tekst jednolity to Dz.U. 2023 poz. 822. Po tym tekście jednolitym wprowadzono dwie nowelizacje: ta z 2024 r. i wrześniowa z 2026 r. (poz. 1276). Druga dotyczy oznakowania punktów schronienia i czujek nie rusza.

Nowy § 28a ma cztery ustępy:

  1. Czujka dymu (ust. 1). W każdym lokalu mieszkalnym ma być co najmniej jedna autonomiczna czujka dymu, zgodna z Polską Normą dla takich urządzeń. Tak samo traktuje się pomieszczenia mieszkalne i jednostki mieszkalne, w których świadczy się usługi hotelarskie. Rodzaj ogrzewania nie ma tu znaczenia.
  2. Wyjątek dla systemu sygnalizacji pożarowej (ust. 2). Wymóg z ust. 1 nie obowiązuje, jeżeli lokal chroni system sygnalizacji pożarowej albo stałe samoczynne urządzenie gaśnicze.
  3. Czujka tlenku węgla (ust. 3). Dotyczy pomieszczeń, w których spala się paliwo, o ile wchodzą w skład lokalu mieszkalnego albo użytkowego przeznaczonego na pobyt ludzi.
  4. Wyjątki od czujki CO (ust. 4). Nie dotyczy urządzeń z zamkniętą komorą spalania ani gazowych urządzeń do przygotowywania posiłków.

Ustęp 3 brzmi tak:

Pomieszczenie, w którym odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, wchodzące w skład lokalu mieszkalnego lub lokalu użytkowego przeznaczonego na pobyt ludzi, znajdującego się w strefie pożarowej zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL, należy wyposażyć w co najmniej jedną autonomiczną czujkę tlenku węgla, spełniającą wymagania Polskiej Normy dotyczącej urządzeń elektrycznych do wykrywania tlenku węgla w pomieszczeniach domowych. — § 28a ust. 3 rozporządzenia MSWiA, w brzmieniu nadanym w Dz.U. 2024 poz. 1716

Dwie rzeczy łatwo przeoczyć. Po pierwsze, czujka dymu i czujka CO mają różny zakres. Dym obejmuje każdy lokal mieszkalny, a tlenek węgla tylko pomieszczenia ze spalaniem. Streszczenia w Infor i w serwisie Gazeta Prawna łączą oba wymogi i piszą, że czujka dymu ma być tam, gdzie spala się paliwo. Z ust. 1 i 3 tak nie wynika.

Po drugie, nowy § 3 ust. 3a wyłącza czujki autonomiczne spod reguł dla urządzeń przeciwpożarowych, czyli spod projektu uzgodnionego z rzeczoznawcą, prób odbiorowych i corocznych przeglądów. Czujkę montuje się, konserwuje i eksploatuje według instrukcji producenta. Komunikat MSWiA i PSP z lutego 2026 r., przytoczony przez Wprost, dotyczy czujek rozdawanych przez strażaków: dymu odpowiada norma EN 14604, a tlenkowi węgla PN-EN 50291-1, zaś sprawność urządzenia sprawdza się przyciskiem TEST.

Trzy ścieżki terminów

Przepisy przejściowe (§ 2 ust. 2–4 rozporządzenia zmieniającego) rozróżniają lokale według tego, jak były używane 23 grudnia 2024 r. Wynikają z nich trzy sytuacje:

Sytuacja lokaluCzujka dymuCzujka COOd kiedy
Mieszkanie użytkowane jako mieszkalne w dniu 23.12.2024każdy lokaltylko w pomieszczeniu ze spalaniem1 stycznia 2030 r.
Lokal, który 23.12.2024 nie był jeszcze użytkowany (np. trwała budowa)każdy lokaltylko w pomieszczeniu ze spalaniemod rozpoczęcia eksploatacji (wykładnia PSP)
Lokal lub pomieszczenie z usługami hotelarskimi, użytkowane tak 23.12.2024każdy lokaltylko w pomieszczeniu ze spalaniem30 czerwca 2026 r.

Środkowy wiersz nie wynika z tekstu przepisu wprost, tylko z wykładni. Przepis przejściowy z ust. 2 przyznaje czas do 2030 r. lokalom użytkowanym w dniu wejścia w życie, więc lokal, który wtedy jeszcze nie istniał, tego okresu nie dostaje. Tak odczytuje to Prewencja Społeczna PSP: jeżeli lokal w tej dacie nie był używany, powinien mieć czujki od rozpoczęcia eksploatacji. Podobnie piszą Krajowa Izba Kominiarzy i PAP w serwisie Money.pl.

Dla kupującego z rynku pierwotnego ważna jest właśnie ta druga ścieżka. Mieszkanie, które po raz pierwszy oddano do używania po 23 grudnia 2024 r., nie mieści się w okresie przejściowym do 2030 r. — tak wynika z wykładni PSP. Sam odbiór lokalu i protokół usterek opisaliśmy w tekście o odbiorze mieszkania od dewelopera.

Dom jednorodzinny a „lokal mieszkalny”

Paragraf 28a mówi o lokalu mieszkalnym. Dom jednorodzinny jako całość jest budynkiem, a rozporządzenie nie definiuje „lokalu” na własny użytek: jego lista definicji w § 2 obejmuje inne pojęcia. Tekst nie rozstrzyga więc wprost, czy dom stoi w tej samej sytuacji co mieszkanie w bloku.

PSP czyta przepis szeroko. W poradniku „Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa” z 24 lutego 2026 r. Komenda Główna pisze, że od 1 stycznia 2030 r. wejdzie w życie powszechny obowiązek montażu czujek we wszystkich domach i mieszkaniach, z zastrzeżeniem, że czujki CO są wymagane tylko w pomieszczeniach ze spalaniem. Kampania „Czujka na straży…” odnosi się z kolei, jak sama podaje, do pożarów i zatruć w mieszkaniach lub domach jednorodzinnych. Inaugurowano ją 16 października 2025 r. na briefingu w jednostce Komendy Miejskiej PSP m.st. Warszawy (relacja KG PSP).

Rozbieżność między literą przepisu a komunikatami organu nie ma wielkiego znaczenia dla kosztu: MSWiA podawało, że średnia cena czujki dymu to około 60 zł, a czujki CO około 100 zł (PAP, Money.pl). Znaczenie ma przy innym pytaniu: kto i do kiedy odpowiada za ich montaż. O tym w jednej z kolejnych części.

Jeszcze jedno uściślenie dotyczy słowa „ZL” w ust. 3. Oznacza kategorię zagrożenia ludzi z przepisów techniczno-budowlanych, na które rozporządzenie odsyła w § 2 ust. 2 pkt 5. Do kategorii ZL IV warunki techniczne zaliczają budynki mieszkalne (§ 209 ust. 2 pkt 4). Warunek strefy ZL nie stwarza więc osobnego problemu; niejasność dotyczy pojęcia lokalu, nie strefy.

Gdzie czujka CO jest wymagana, a gdzie przepis jej nie wymaga

Zakres ust. 3 wyznacza fizyczne spalanie paliwa w pomieszczeniu, nie samo ogrzewanie. Z tego wynikają dwa zestawy sytuacji.

Pomieszczenie ze spalaniem objęte ust. 3:

  • kocioł lub piec na paliwo stałe, ciekłe albo gazowe, jeśli nie ma zamkniętej komory spalania,
  • kominek na drewno; PSP wymienia w poradniku także biokominek na paliwo,
  • gazowy podgrzewacz wody bez zamkniętej komory spalania, a więc łazienka albo kuchnia, w której stoi.

Sytuacje wyłączone przez ust. 4 albo poza ust. 3:

  • urządzenie z zamkniętą komorą spalania,
  • gazowa kuchenka lub płyta, czyli urządzenie do przygotowywania posiłków,
  • lokal ogrzewany elektrycznie, pompą ciepła albo z sieci miejskiej, jeżeli nie ma w nim żadnego innego urządzenia spalającego paliwo.

Ostatni punkt to wniosek z brzmienia ust. 3 (wymaga pomieszczenia, w którym „odbywa się proces spalania”), nie zapis wprost. Podobnie w budynku wielolokalowym, w którym kocioł stoi we wspólnej kotłowni: spalanie odbywa się wtedy poza lokalami mieszkalnymi, więc ust. 3 ich nie obejmuje, a wymagania wobec samej kotłowni wynikają z innych przepisów.

PSP o lokalach noclegowych pisze podobnie: pokoje gościnne nie potrzebują czujki CO, jeśli nie ma w nich urządzeń spalających paliwo, a jeżeli takie urządzenie stoi w pokoju lub w łazience przy pokoju, czujka jest potrzebna (KG PSP, 13.01.2026).

Czad w liczbach — z zastrzeżeniami

Dane o zatruciach tlenkiem węgla dotyczą różnych okresów i różnych miar, więc zestawiamy je ostrożnie.

Według zestawienia PSP w ostatnim sezonie grzewczym, który ma w tabeli komplet danych, czyli 2023/2024, odnotowano 4350 zdarzeń, 1468 osób poszkodowanych i 53 zgony; w kopii tabeli, do której dotarliśmy, wiersz sezonu 2024/2025 jest jeszcze pusty. Dla porównania w sezonie 2010/2011 zmarło 111 osób, a w 2019/2020 — 37. MSWiA podawało w grudniu 2024 r., że od sezonu 2018/2019 do 2023/2024 rocznie z powodu czadu umierało od 37 do 54 osób (tabela i opracowanie KG PSP, komunikat z 23.12.2024).

Ten sam komunikat podaje, że w 2024 r. (stan do grudnia) było ponad 4 tys. zdarzeń z emisją tlenku węgla, niemal 1,2 tys. poszkodowanych i 43 ofiary śmiertelne. Za przyczyny uznano nieprawidłowo działające piece, kotły, podgrzewacze wody i kominki oraz niesprawne przewody kominowe, wentylacyjne, spalinowe i dymowe. Dzieci to około 6 proc. ofiar śmiertelnych i około 27 proc. wszystkich poszkodowanych.

Bieżący sezon: od 1 października 2025 r. do 12 stycznia 2026 r. strażacy interweniowali 1735 razy w związku z czadem w budynkach mieszkalnych, 31 osób zmarło, 669 uległo zatruciu (KG PSP). Tej liczby nie da się rzetelnie zestawić z całym sezonem 2023/2024: pierwsza obejmuje nieco ponad trzy miesiące, druga pół roku, a miara „interwencje” nie jest tym samym co „zdarzenia”.

W zestawieniach, do których dotarliśmy, Warszawy nie wyodrębniono. Najbliższy punkt odniesienia to podsumowanie Komendy Wojewódzkiej PSP w Warszawie za 2025 rok, które dotyczy województwa mazowieckiego: po zatruciach tlenkiem węgla zginęły dwie osoby, a poszkodowanych zostało 106, w tym 25 dzieci (KW PSP Warszawa). W tym samym dokumencie mazowieccy strażacy odnotowali 19 913 interwencji przy pożarach. W komunikacie z 23.12.2024 MSWiA wymieniło województwo mazowieckie wśród trzech, w których najczęściej dochodziło do pożarów w budynkach mieszkalnych (obok śląskiego i dolnośląskiego).

Z tych liczb nie da się wyciągnąć prognozy dla konkretnego domu ani dzielnicy. Pokazują skalę zjawiska i jego strukturę: jako przyczyny PSP i MSWiA wskazują urządzenia grzewcze oraz niesprawne przewody kominowe i wentylacyjne.

Czujka nie zastępuje przeglądu komina

PSP powtarza w materiałach kampanii jedną myśl: sama czujka CO nie zastępuje przeglądu przewodów wentylacyjnych i kominowych. Za główne źródło zatruć w budynkach mieszkalnych uznaje się niesprawność tych przewodów: nieszczelność, brak czyszczenia, wady konstrukcyjne, a także wentylację niedostosowaną do szczelności nowych okien (kampania KG PSP).

Obowiązki wobec komina wynikają z dwóch odrębnych źródeł.

Czyszczenie (§ 34 rozporządzenia ppoż.). Tam, gdzie spala się paliwo, przewody dymowe i spalinowe czyści się co najmniej raz na 3 miesiące przy paliwie stałym i co najmniej raz na 6 miesięcy przy paliwie płynnym i gazowym. Przewody wentylacyjne czyści się co najmniej raz w roku. Co do zasady robią to osoby z kwalifikacjami kominiarskimi, ale ust. 4 wyłącza z tego wymogu budynki mieszkalne jednorodzinne, zagrodowe i letniskowe.

Kontrola (art. 62 Prawa budowlanego). Art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c nakłada na właściciela albo zarządcę obowiązek kontroli stanu technicznego instalacji gazowych i przewodów kominowych co najmniej raz w roku. Ustęp 2 pkt 1 zwalnia właścicieli domów jednorodzinnych tylko z kontroli opisanej w lit. a (elementy narażone na wpływy atmosferyczne), nie z lit. c. Kontrolę komina, czyli przewodów dymowych oraz grawitacyjnych (spalinowych i wentylacyjnych), przeprowadza mistrz w rzemiośle kominiarskim (ust. 6). Protokół z takiej kontroli sporządza się w formie elektronicznej w systemie centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 62a ust. 5). Tekst jednolity ustawy to Dz.U. 2026 poz. 524.

Jak działa deklaracja w CEEB i protokoły kominowe w domu z kominkiem albo kotłem, opisaliśmy w tekście o kominku, piecu i uchwale antysmogowej w Warszawie. Cały system rocznych i pięcioletnich kontroli budynku, książkę obiektu i sankcje z art. 93 omówiliśmy w osobnym artykule o kontrolach okresowych. Różnica jest prosta: protokół kominowy dokumentuje stan przewodów, a czujka reaguje na stężenie gazu w pomieszczeniu. Jedno nie zastępuje drugiego.

Kto odpowiada i co grozi

Rozporządzenie nie rozstrzyga, kto ma czujki zapewnić. Odpowiedź daje ustawa o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. 2025 poz. 188): obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej ciążą na właścicielu budynku, obiektu budowlanego lub terenu (art. 4 ust. 1). Odpowiedzialność przejmuje w całości albo w części zarządca lub użytkownik, jeżeli tak stanowi umowa o zarząd albo użytkowanie, a gdy umowy nie ma, spoczywa ona na faktycznie władającym (art. 4 ust. 1a). W najmie zwykły podział zadań, na przykład kto wymienia baterie, ustala więc umowa, a nie rozporządzenie.

Rozporządzenie nie ma własnego katalogu kar. Trzy ścieżki odpowiedzialności wynikają z innych ustaw:

  • Kontrola kominów. Kto nie wykonuje obowiązku z art. 62 ust. 1 pkt 1–4a Prawa budowlanego, podlega karze grzywny (art. 93 pkt 8); sprawy toczą się w trybie wykroczeniowym.
  • Czyszczenie przewodów. Art. 82 § 2 pkt 7 Kodeksu wykroczeń przewiduje karę aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny za niezapewnienie usuwania zanieczyszczeń z przewodów dymowych i spalinowych.
  • Wyposażenie w urządzenia przeciwpożarowe. Art. 82 § 2 pkt 2 KW dotyczy niewyposażenia obiektu w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice. Ogólne widełki grzywny to od 20 do 5000 zł (art. 24 § 1 KW). Tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1372.

Prasa pisze, że za brak czujek grozi grzywna do 5 tys. zł. Czy art. 82 § 2 pkt 2 obejmuje akurat czujki autonomiczne, z samych przepisów nie wynika jednoznacznie. Lista „urządzeń przeciwpożarowych” w § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia nie wymienia czujek autonomicznych, a § 3 ust. 3a wyłącza je z reguł dotyczących takich urządzeń. Tej kwestii nie rozstrzygamy; opisujemy ją jako otwartą. Artykuły w serwisie Gazeta Prawna i Infor piszą ponadto o możliwej odmowie odszkodowania przez ubezpieczyciela po pożarze lub zatruciu. Zakres ochrony zależy od ogólnych warunków konkretnej polisy, więc każdy taki wniosek wymaga sprawdzenia w jej treści.

Pytania przed zakupem domu lub mieszkania

To lista rzeczy, o które da się zapytać i które da się sprawdzić w dokumentach. Nie jest oceną prawną czyjejkolwiek sytuacji.

Dom albo starsze mieszkanie z urządzeniem spalającym paliwo:

  • czy istnieje elektroniczny protokół z ostatniej kontroli przewodów kominowych, z jaką datą i czy wskazano zalecenia,
  • jakie urządzenia spalają paliwo (kocioł, piec, kominek, podgrzewacz gazowy) i kiedy ostatnio kontrolowano instalację gazową,
  • czy w pomieszczeniach ze spalaniem są czujki CO, od kiedy i z jakim okresem pracy wskazanym przez producenta,
  • czy po wymianie okien sprawdzano działanie wentylacji.

Nowe mieszkanie od dewelopera:

  • czy lokal został wyposażony w czujkę dymu, a w razie kominka lub innego urządzenia spalającego także w czujkę CO,
  • jak czujki ujęto w specyfikacji technicznej, umowie deweloperskiej i protokole odbioru,
  • czy budynek ma system sygnalizacji pożarowej obejmujący lokale mieszkalne, bo wtedy działa wyjątek z ust. 2.

Apartament, który ma być wynajmowany krótkoterminowo:

  • czy najem mieści się w pojęciu usług hotelarskich z ustawy o usługach hotelarskich — jej art. 3 ust. 1 pkt 8 definiuje je jako krótkotrwałe, ogólnie dostępne wynajmowanie domów, mieszkań, pokoi i miejsc noclegowych (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1944),
  • czy lokal świadczył takie usługi już 23 grudnia 2024 r. (wtedy termin to 30 czerwca 2026 r., który minął), czy zaczął później (wtedy, według analogicznej wykładni, wymogi biegną od początku takiego używania),
  • czy wspólnota nie ograniczyła najmu krótkoterminowego; zasady opisaliśmy w tekście o uchwałach wspólnoty w sprawie najmu krótkoterminowego.

Jeżeli planujesz zakup domu albo apartamentu w Warszawie i chcesz omówić, jak te pytania przełożyć na konkretną transakcję, zapraszamy do kontaktu.

Podsumowanie

  • Od 23 grudnia 2024 r. obowiązuje § 28a rozporządzenia ppoż.: autonomiczna czujka dymu w każdym lokalu mieszkalnym i autonomiczna czujka CO w pomieszczeniu, w którym spala się paliwo.
  • Terminy zależą od użytkowania lokalu w dniu wejścia przepisów w życie: 1 stycznia 2030 r. dla lokali już używanych, 30 czerwca 2026 r. dla usług hotelarskich, a dla lokali oddawanych później PSP wskazuje termin od początku eksploatacji.
  • Wyjątki od czujki CO to urządzenia z zamkniętą komorą spalania i gazowe urządzenia do przygotowywania posiłków; wyjątek od czujki dymu to lokal chroniony systemem sygnalizacji pożarowej albo stałym samoczynnym urządzeniem gaśniczym.
  • Tekst § 28a nie rozstrzyga wprost, czy dom jednorodzinny jest „lokalem mieszkalnym”; PSP w komunikatach pisze o wszystkich domach i mieszkaniach.
  • Czujka nie zastępuje komina: czyszczenie wynika z § 34 rozporządzenia, a roczna kontrola kominiarska z art. 62 Prawa budowlanego, z elektronicznym protokołem w CEEB.
  • Rozporządzenie nie ma katalogu kar, a przypisanie art. 82 § 2 pkt 2 KW do czujek autonomicznych pozostaje kwestią otwartą.
  • Dane o czadzie dotyczą różnych okresów i miar; dla Warszawy brakuje osobnych liczb, a najbliższa jest statystyka województwa mazowieckiego za 2025 r.

Sources